Ζητήματα αρχαίου ελληνικού θεάτρου σε μορφή ερωταποκρίσεων: (5) Απαρχές και εξέλιξη του αρχαίου ελληνικού θεάτρου

Ζητήματα αρχαίου ελληνικού θεάτρου σε μορφή ερωταποκρίσεων: (5) Απαρχές και εξέλιξη του αρχαίου ελληνικού θεάτρου

pronomos-3602Αναφερθείτε συνοπτικά στα πιο σημαντικά στοιχεία που ορίζουν τη σχέση της διονυσιακής λατρείας με τις απαρχές της τραγωδίας και του σατυρικού δράματος.
Η φύση του Διονύσου: Από πολλές απόψεις ο Διόνυσος είναι κατεξοχήν θεατρικός θεός, εφόσον βασικά συστατικά της θεϊκής του υπόστασης αλλά και της λατρείας του αποτελούν: (α) η έκσταση (δηλαδή η έξοδος από τα στενά όρια του εαυτού και η πρόσβαση σε μια άλλη πραγματικότητα, μια πλατύτερη σφαίρα ύπαρξης): αυτού του είδους η έκσταση ή μετάσταση προσδιορίζει εν πολλοίς και την πράξη του ηθοποιού, με τη διαφορά βεβαίως ότι ο ηθοποιός, σε αντίθεση με τον ένθεο διονυσιαστή, δεν χάνει ποτέ την κυριαρχία του εαυτού του· (β) η μάσκα: η μάσκα χρησιμοποιείται στη διονυσιακή λατρεία τόσο για να υποβοηθήσει τη διονυσιακή έκσταση όσο και για να αναπαραστήσει τον ίδιο τον θεό. Η χρήση προσωπείων δεν ήταν αποκλειστικότητα των λατρευτών του Διονύσου· αποτελεί παρόλα αυτά άμεσο σύνδεσμο ανάμεσα στη λατρεία του θεού και το θέατρο· (γ) η λατρευτική σύμπραξη ζώων και ανθρώπων, στοιχείο που διατηρείται τόσο στη δομή του σατυρικού δράματος όσο και της κωμωδίας, μπορεί και πάλι να μην αποτελούσε μεν αποκλειστικότητα της διονυσιακής λατρείας· στη λατρεία του Διονύσου όμως ζώα όπως ο ταύρος και βεβαίως ο τράγος δέσποζαν και αυτό πέρασε στο θέατρο, έστω το μη τραγικό. Οι σάτυροι, οι μυθικοί ακόλουθοι του Διονύσου, απεικονίζονται ως ένα υβρίδιο τράγου και αλόγου· (δ) Το αποτέλεσμα της μέθεξης με τον Διόνυσο, η αίσθηση της απελευθέρωσης από τους καταναγκασμούς και τους περιορισμούς της κοινωνίας αλλά και της διεύρυνσης των νοητικών οριζόντων, δεν είναι άσχετη ούτε με την αριστοτελική έννοια της κάθαρσης (όσο και αν ο Αριστοτέλης υποβαθμίζει τον θρησκευτικό χαρακτήρα του δράματος) αλλά ούτε και με την πολιτική, κριτική και εν τέλει καθαρτική λειτουργία του δράματος.

Πηγή: Ολόκληρο το άρθρο μπορείτε να το διαβάσετε στο http://antonispetrides.wordpress.com

Αντώνης Πετρίδης
Ο Αντώνης Κ. Πετρίδης (γεν. 1975) είναι αριστούχος απόφοιτος κλασικής φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και διδάκτωρ του Πανεπιστημίου του Cambridge (Trinity College). Υπηρετεί ως Επίκουρος Καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας στο Πρόγραμμα “Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό” του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα κινούνται κυρίως γύρω από το αρχαίο ελληνικό θέατρο και την ελληνιστική λογοτεχνία. Από το 2009 ανήκει στην ομάδα που συνέγραψε και εποπτεύει την εφαρμογή του Νέου Αναλυτικού Προγράμματος για τη διδασκαλία των Αρχαίων Ελληνικών και Λατινικών στη Μέση Εκπαίδευση. Στο πλαίσιο αυτής της συνεργασίας έχει αναλάβει την πτυχή της Αρχαίας Γραμματείας από Μετάφραση στις τρεις τάξεις του Γυμνασίου.

Ο Αντώνης Κ. Πετρίδης (γεν. 1975) είναι αριστούχος απόφοιτος κλασικής φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και διδάκτωρ του Πανεπιστημίου του Cambridge (Trinity College). Υπηρετεί ως Επίκουρος Καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας στο Πρόγραμμα “Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό” του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα κινούνται κυρίως γύρω από το αρχαίο ελληνικό θέατρο και την ελληνιστική λογοτεχνία. Από το 2009 ανήκει στην ομάδα που συνέγραψε και εποπτεύει την εφαρμογή του Νέου Αναλυτικού Προγράμματος για τη διδασκαλία των Αρχαίων Ελληνικών και Λατινικών στη Μέση Εκπαίδευση. Στο πλαίσιο αυτής της συνεργασίας έχει αναλάβει την πτυχή της Αρχαίας Γραμματείας από Μετάφραση στις τρεις τάξεις του Γυμνασίου.

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.