Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία: Καλλιέργεια της γλώσσας και του διαλόγου μέσω της οικογένειας (Κριτήριο αξιολόγησης)

Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία: Καλλιέργεια της γλώσσας και του διαλόγου μέσω της οικογένειας (Κριτήριο αξιολόγησης)

Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία: Καλλιέργεια της γλώσσας και του διαλόγου μέσω της οικογένειας (Κριτήριο αξιολόγησης)

Κείμενο 1

Καλλιέργεια της γλώσσας και του διαλόγου μέσω της οικογένειας

Τώρα που ο κορωνοϊός απασχολεί διαρκώς τη ζωή μας, η καραντίνα ήρθε να μας αποδείξει με τον πιο απτό τρόπο τον παιδαγωγικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η οικογένεια στις μέρες μας. Η οικογένεια είναι εκείνη που πέρα από το βασικό ζητούμενο της κάλυψης των εξόδων διατροφής του παιδιού και της φροντίδας της υγείας του, προσφέρει τις βασικές αρχές διαπαιδαγώγησής του. Πρόκειται, σαφώς, για έναν ρόλο πολύ μεγάλης ευθύνης, ο οποίος δεν επιτυγχάνεται πάντοτε με τον αρτιότερο τρόπο, όσο αγαθές προθέσεις κι αν έχουν οι γονείς, καθώς υπάρχουν ή προκύπτουν αρκετά προβλήματα στο πλαίσιο της σύγχρονης οικογένειας.

Ένα, λοιπόν, από αυτά τα προβλήματα που καλείται να λύσει άμεσα η οικογένεια -εκτός από το σχολείο φυσικά- είναι η απουσία διαλόγου σε πάρα πολλές πτυχές της καθημερινής ζωής. Ο διάλογος επιτρέπει στο άτομο να υιοθετήσει μια πιο διαλλακτική στάση, καθώς ερχόμενο σ’ επαφή με διαφορετικές από τις δικές του απόψεις και κατανοεί πως για τα περισσότερα ζητήματα υπάρχουν συχνά ποικίλοι τρόποι προσέγγισής τους.

Επιπλέον η δυνατότητα κατανόησης των πολλών και διαφορετικών οπτικών πάνω στα διάφορα θέματα, συνιστά πολύ σημαντικό όφελος του διαλόγου, για τον πρόσθετο λόγο ότι εμπλουτίζει και ενισχύει τη συλλογιστική ικανότητα του ανθρώπου. Αν, επομένως, στο πλαίσιο ενός ορθού διαλόγου, το άτομο ακούσει με προσοχή τα αντεπιχειρήματα του συνομιλητή του κατορθώνει να προσεγγίσει το υπό συζήτηση ζήτημα από μία εντελώς νέα οπτική, που διανθίζει τις προσωπικές του απόψεις.

Παράλληλα μέσω του διαλόγου το άτομο καλούμενο να κατανοήσει και να αξιολογήσει την ποιότητα των επιχειρημάτων του συνομιλητή του, εξασκεί την κριτική του ικανότητα και αποκτά αφενός τη δυνατότητα να διατυπώνει, το ίδιο, αξιόλογα και αποτελεσματικά επιχειρήματα, και αφετέρου να εντοπίζει τα ευάλωτα σημεία της «αντίπαλης» επιχειρηματολογίας. Πρόκειται, λοιπόν, για μια διαδικασία ουσιώδους αξίας, ιδίως για τους νέους, μιας και τους επιτρέπει να καταστούν ενεργοί ακροατές με υψηλή ικανότητα αντίληψης και κατανόησης.

Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε όμως ότι ο σωστός διάλογος χρειάζεται και ορθή χρήση της γλώσσας, πόσο μάλλον στη σύγχρονη Ελλάδα όπου η λεξιπενία είναι ένα χρόνιο πρόβλημα δίχως -μέχρι τώρα- λύση… Ως προς το αυτό λοιπόν αρχικά πρέπει να τονιστεί ότι η γλώσσα αποτελεί ένα πολυδύναμο εκφραστικό μέσο, αφού επιτρέπει στον άνθρωπο να εκφράσει από τις απλούστερες ιδέες ή και πληροφορίες που του είναι αναγκαίες στον καθημερινό βίο, μέχρι τα υψηλότερα διανοήματα που μπορούν να επηρεάσουν βαθύτατα ποικίλες εκφάνσεις της κοινωνίας. Δυστυχώς όμως τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερο, παρατηρούμε ότι η λεξιπενία δεν τείνει να εξαλειφτεί αλλά διογκώνεται…

Η γλωσσική ένδεια, ο περιορισμένος δηλαδή γλωσσικός και εκφραστικός πλούτος αφορά, όμως, όχι μόνο τα νέα άτομα, αλλά και μεγάλο μέρος του ενήλικου πληθυσμού, και υποδηλώνει μια εκτεταμένη ένδειξη αδιαφορίας για την ουσιαστική εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας. Πολλοί ενήλικες περιορίζονται σε όσα έμαθαν κατά τη διάρκεια της σχολικής τους ζωής και δεν ασχολούνται ακολούθως με τη διεύρυνση και τον εμπλουτισμό των γλωσσικών και γενικότερων εκφραστικών τους δυνατοτήτων.

Συνάμα, πολλοί νέοι αδιαφορούν για τα γλωσσικά μαθήματα, καθώς θεωρούν πως οι βασικές τους γνώσεις επαρκούν για να καλύψουν τις καθημερινές επικοινωνιακές τους ανάγκες. Αποτέλεσμα αυτής της αδιαφορίας είναι η αδυναμία πολλών νέων -αλλά και ενηλίκων- να εκφραστούν κατά τρόπο πλήρη και γλωσσικά άρτιο.

Συμπερασματικά είναι αναγκαίο όσο ποτέ άλλοτε η ορθή χρήση της γλώσσας και η αγάπη για τον διάλογο να ξεκινούν μέσα από τον θεσμό της οικογένειας ώστε να υπάρχουν τα πρώτα θεμέλια ήδη όταν το παιδί θα κληθεί να χτίσει πάνω σ’ αυτά κατά τη διάρκεια των σχολικών του χρόνων.

(Απόσπασμα  άρθρου από το διαδίκτυο)

Αντώνυμα-Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής (αυτο-βαθμολογούμενες online)

Κείμενο 2

 

ΔΙΧΩΣ ΓΛΩΣΣΑ

Εισαγωγικό σημείωμα

Ο Χουάν Βιθέντε Πικέρας θεωρείται ένας από τους πιο μοναχικούς και αυθεντικούς ποιητές της σύγχρονης ισπανικής ποίησης. Η λογοτεχνική του καλλιέργεια ήταν τελείως προσωπικό του πάθος.  

Περπατώ ανάμεσα σε ανθρώπους που περπατούν μιλώντας

γλώσσες που δεν καταλαβαίνω

σε δρόμους που δεν ξέρω πού με πάνε.

Στους τοίχους φράσεις που δεν ξέρω τι λένε,

τι φωνάζουν σιωπηλές.

 

Μια γυναίκα πλησιάζει

και με ρωτάει κάτι που δεν καταλαβαίνω,

με ξαναρωτά, και πάλι δεν την καταλαβαίνω.

 

Φαίνεται όνειρο μα είμαι ξυπνητός.

 

Κι έτσι, μέρες τώρα θα μπορούσα να πω χρόνια,

συνήθισα σιγά σιγά να μην καταλαβαίνω.

 

Τη συμπάθησα τούτη την άγνοια,

την έλλειψη που είμαι, την πραϋντική

χαρά να μην μπορώ να επικοινωνήσω.

 

Θυμάμαι ότι ο Κανέττι ονειρευόταν έναν άνθρωπο

που δεν μιλούσε καμιά από τις γλώσσες του κόσμου.

 

Juan Vicente Piqueras, Αθήνα, μετ: Κώστας Βραχνός, Γαβριηλίδης, 2014

 

 

Α.) Με ένα σύντομο σημείωμά σας (70-80 λέξεις) να αποδώσετε συνοπτικά και χωρίς δικά σας σχόλια το περιεχόμενο των τεσσάρων πρώτων παραγράφων του κειμένου 1.

Μονάδες 15

 

Β.1 Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως ΣΩΣΤΗ ή ΛΑΘΟΣ, σύμφωνα με το κείμενο 1. Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας με συγκεκριμένη αναφορά σ’ αυτό.

α) Η δυνατότητα κατανόησης του συνομιλητή μας αποτελεί όφελος του διαλόγου.

β) Ο διάλογος επιτρέπει στο άτομο να κάνει συμβιβασμούς, ανεξαρτήτως πεποιθήσεων.

γ) Η διαπαιδαγώγηση των παιδιών μέσω της οικογένειας σχετίζεται κυρίως με τη φροντίδα τους από τους γονείς.

δ) Η γλωσσική ένδεια, στις μέρες μας, αφορά τους νέους και τους ενήλικες που δεν συνέχισαν μετά το σχολείο στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

ε) Το άτομο μέσα από τον διάλογο επιτυγχάνει αφενός να εμπλουτίσει τις προσωπικές του απόψεις αφετέρου να μιλάει ορθά.

Μονάδες 15

 

 

Β.2

α) Ποιο είναι το ρηματικό πρόσωπο που κυριαρχεί στο κείμενο; Να ερμηνεύσετε την επιλογή αυτή του συγγραφέα λαμβάνοντας υπόψη σας τον σκοπό για τον οποίο γράφτηκε, καθώς και το κοινό στο οποίο απευθύνεται.

β) Τι εννοεί με τη φράση «ο σωστός διάλογος… λύση», ο αρθογράφος στην πέμπτη παράγραφο του κειμένου 1; Να αναπτύξετε τη σκέψη του σε ένα κείμενο 40 – 50 λέξεων).

Μονάδες 15

 

Β.3 Πόσο αποτελεσματικό κρίνετε τον τίτλο του κειμένου 1 με κριτήρια την πληροφορικότητα και την προσέλκυση του ενδιαφέροντος του αναγνώστη;

Μονάδες 10

 

Γ. Συσχετίζοντας τον τίτλο με το περιεχόμενο του ποιήματος (κείμενο 2) να σχολιάσετε το κύριο θέμα που πιστεύετε ότι τίθεται σε αυτό. Να τεκμηριώσετε την απάντησή σας με κειμενικές ενδείξεις γράφοντας ένα κείμενο 100 – 150 λέξεων.

 

Μονάδες 15

 

Δ. Ο αρθογράφος του κειμένου 1 υποστηρίζει τη θέση ότι «Η γλώσσα σε κάθε περίπτωση αποτελεί ένα πολυδύναμο εκφραστικό μέσο, αφού επιτρέπει στον άνθρωπο να εκφράσει από τις απλούστερες ιδέες ή και πληροφορίες που του είναι αναγκαίες στον καθημερινό βίο, μέχρι τα υψηλότερα διανοήματα που μπορούν να επηρεάσουν βαθύτατα ποικίλες εκφάνσεις της κοινωνίας». Αξιοποιώντας δημιουργικά τις πληροφορίες του κειμένου, να γράψετε -με την ιδιότητά σας ως μαθητές / μαθήτριες- ένα κείμενο 300 – 400 λέξεων, το οποίο θα δημοσιευθεί στο περιοδικό του σχολείου σας, αναφερόμενοι στους τρόπους που θα συμβάλουν στην προάσπιση της γλώσσας μας, αρχής γενομένης μέσα από την οικογένεια.

 

Μονάδες 30

Επιμέλεια: Δ. Χρυσόπουλος, Φιλόλογος

https://www.facebook.com/manolis.manos.311/

Δημήτρης Χρυσόπουλος on Facebook
Δημήτρης Χρυσόπουλος
Ο Δημήτρης Χρυσόπουλος κατάγεται από το Βόλο και είναι πτυχιούχος Φιλόλογος - Ιστορικός του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Από το 2008 αναλαμβάνει ιδιαίτερα φιλολογικά μαθήματα σε μαθητές Δημοτικού - Γυμνασίου - Λυκείου - ΕΠΑΛ. Είναι ιδιοκτήτης του Φροντιστηρίου Μέσης Εκπαίδευσης «Ώρα Μελέτης». Παράλληλα συνεργάζεται ως αρθρογράφος με την καθημερινή εφημερίδα της Μαγνησίας «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ» και την ιστοσελίδα www.filologikos-istotopos.gr. Επιπρόσθετα βοηθάει τους φοιτητές στη συγγραφή των εργασιών τους οι οποίες άπτονται ιστορικού, κοινωνικού, φιλοσοφικού και παιδαγωγικού χαρακτήρα.

Ο Δημήτρης Χρυσόπουλος κατάγεται από το Βόλο και είναι πτυχιούχος Φιλόλογος - Ιστορικός του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Από το 2008 αναλαμβάνει ιδιαίτερα φιλολογικά μαθήματα σε μαθητές Δημοτικού - Γυμνασίου - Λυκείου - ΕΠΑΛ. Είναι ιδιοκτήτης του Φροντιστηρίου Μέσης Εκπαίδευσης «Ώρα Μελέτης». Παράλληλα συνεργάζεται ως αρθρογράφος με την καθημερινή εφημερίδα της Μαγνησίας «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ» και την ιστοσελίδα www.filologikos-istotopos.gr. Επιπρόσθετα βοηθάει τους φοιτητές στη συγγραφή των εργασιών τους οι οποίες άπτονται ιστορικού, κοινωνικού, φιλοσοφικού και παιδαγωγικού χαρακτήρα.

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.