Αρχαία Ελληνικά Γ´ Λυκείου: Διδακτική ενότητα 16- Η πόλις & 17-Ο άνθρωπος ζώον πολιτικόν (Κριτήριο αξιολόγησης)

0
2014

Αρχαία Ελληνικά Γ´ Λυκείου: Διδακτική ενότητα 16- Η πόλις & 17-Ο άνθρωπος ζώον πολιτικόν (Κριτήριο αξιολόγησης)

Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Ἀριστοτέλης, Πολιτικά, Α1.1·8, 1252a1-7· b27-32

Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν πάντα πράττουσι πάντες), δῆλον ὡς πᾶσαι μὲν ἀγαθοῦ τινος στοχάζονται, μάλιστα δὲ καὶ τοῦ κυριωτάτου πάντων ἡ πασῶν κυριωτάτη καὶ πάσας περιέχουσα τὰς ἄλλας. Αὕτη δ’ ἐστὶν ἡ καλουμένη πόλις καὶ ἡ κοινωνία ἡ πολιτική. […] Ἡ δ’ ἐκ πλειόνων κωμῶν κοινωνία τέλειος πόλις, ἤδη πάσης ἔχουσα πέρας τῆς αὐταρκείας ὡς ἔπος εἰπεῖν, γινομένη μὲν τοῦ ζῆν ἕνεκεν, οὖσα δὲ τοῦ εὖ ζῆν. Διὸ πᾶσα πόλις φύσει ἔστιν, εἴπερ καὶ αἱ πρῶται κοινωνίαι. Τέλος γὰρ αὕτη ἐκείνων, ἡ δὲ φύσις τέλος ἐστίν.

Ἀριστοτέλης, Πολιτικά, Α1.10-11, 1253a7-18

Διότι δὲ πολιτικὸν ὁ ἄνθρωπος ζῷον πάσης μελίττης καὶ παντὸς ἀγελαίου ζῴου μᾶλλον, δῆλον. Οὐθὲν γάρ, ὡς φαμέν, μάτην ἡ φύσις ποιεῖ· λόγον δὲ μόνον ἄνθρωπος ἔχει τῶν ζῴων· ἡ μὲν οὖν φωνὴ τοῦ λυπηροῦ καὶ ἡδέος ἐστὶ σημεῖον, διὸ καὶ τοῖς ἄλλοις ὑπάρχει ζῴοις (μέχρι γὰρ τούτου ἡ φύσις αὐτῶν ἐλήλυθε, τοῦ ἔχειν αἴσθησιν λυπηροῦ καὶ ἡδέος καὶ ταῦτα σημαίνειν ἀλλήλοις), ὁ δὲ λόγος ἐπὶ τῷ δηλοῦν ἐστι τὸ συμφέρον καὶ τὸ βλαβερόν, ὥστε καὶ τὸ δίκαιον καὶ τὸ ἄδικον· τοῦτο γὰρ πρὸς τὰ ἄλλα ζῷα τοῖς ἀνθρώποις ἴδιον, τὸ μόνον ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ καὶ δικαίου καὶ ἀδίκου καὶ τῶν ἄλλων αἴσθησιν ἔχειν· ἡ δὲ τούτων κοινωνία ποιεῖ οἰκίαν καὶ πόλιν.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Α1.

α. Να γράψετε τον αριθμό που αντιστοιχεί σε καθεμιά από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν είναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη, με βάση το αρχαίο κείμενο (μονάδες 5) και να τεκμηριώσετε κάθε απάντησή σας γράφοντας τις λέξεις/φράσεις του αρχαίου κειμένου που την επιβεβαιώνουν (μονάδες 5):

  1. Κατά τον Αριστοτέλη όλες οι μορφές κοινωνικής συμβίωσης αποσκοπούν σε κάποιο αγαθό.
  2. Ο Αριστοτέλης ισχυρίζεται ότι η πολιτική κοινωνία αποτελεί την ανώτερη μορφή κοινωνικής συμβίωσης.
  3. Η αυτάρκεια είναι στόχος που πραγματοποιείται στο πλαίσιο κάθε κώμης ξεχωριστά.
  4. Η πόλις ως μορφή κοινωνικής συμβίωσης συγκροτήθηκε για την επίτευξη πρώτα απ’ όλα της ευδαιμονίας.
  5. Η φύση ενός πράγματος δεν είναι παρά η ολοκλήρωσή του.

Μονάδες 10

Β1. Ο Αριστοτέλης δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην έννοια του σκοπού, του τέλους. Σε ποια σημεία των δύο κειμένων αναφέρεται στην έννοια του σκοπού και να τα αναδιατυπώσετε σύντομα με δικά σας λόγια.

Μονάδες 10

Β2.                                                       ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Ἀριστοτέλης, Πολιτικά, 1253a1-8

 

Όλα αυτά κάνουν φανερό ότι η πόλη ανήκει στην κατηγορία των πραγμάτων που υπάρχουν εκ φύσεως και ότι ο άνθρωπος είναι ένα ον προορισμένο από τη φύση να ζει σε πόλη (πολιτικὸν ζῷον)· ο δίχως πόλη άνθρωπος (θέλω να πω: ο εκ φύσεως δίχως πόλη άνθρωπος, όχι ο δίχως πόλη από κάποια τυχαία συγκυρία) ή είναι άνθρωπος κατώτερης ποιότητας ή είναι ένα ον ανώτερο από τον άνθρωπο· είναι σαν εκείνον που ο Όμηρος τον στόλισε με τους χαρακτηρισμούς «άνθρωπος δίχως σόι, δίχως νόμους, δίχως σπιτικό»· αυτός ο άνθρωπος, ο δίχως πόλη από τη φύση του, είναι —την ίδια στιγμή— και άνθρωπος που παθιάζεται με τον πόλεμο: είναι σαν ένα απομονωμένο πιόνι στο παιχνίδι των πεσσών.

(Από το βιβλίο του «Φιλοσοφικού Λόγου»)

 

Με βάση το αρχαίο διδαγμένο κείμενο και το παράλληλο κείμενο από τα Πολιτικά του Αριστοτέλη, να εξηγήσετε γιατί είναι σημαντικό για τον άνθρωπο να ζει σε μία οργανωμένη κοινωνία.

Μονάδες 10

 

 

 

Β3. Να αντιστοιχίσετε καθεμία από τις φράσεις της στήλης Α του παρακάτω πίνακα με μία φράση από τη στήλη Β που συμπληρώνει ορθά το νόημά της.

Α

Β

1.     Όταν ο Αριστοτέλης ήρθε στην Αθήνα για να σπουδάσει,

α. η Ακαδημία είχε αρχίσει να παρακμάζει.

β. ο Πλάτων είχε αναθέσει τη διεύθυνση της Ακαδημίας στον Ηρακλείδη.

γ. η Ακαδημία αποτελούσε σημείο συνάντησης σημαντικών λογίων της εποχής.

2.     Η φιλοσοφική σχολή Περίπατος ιδρύθηκε από τον

α. Αριστοτέλη.

β. Εύδοξο.

γ. Θεόφραστο.

3.     Ο Αριστοτέλης έφυγε για δεύτερη φορά από την Αθήνα,

α. επειδή αισθάνθηκε πως βρισκόταν σε κίνδυνο μετά τον θάνατο του Αλέξανδρου.

β. για να επιστρέψει στα Στάγειρα. 

γ. για να αναλάβει την αγωγή του Αλέξανδρου στη Μακεδονία.

4.     Από τα μέρη της ψυχής το ἐπιθυμητικὸν κατά τον Αριστοτέλη σχετίζεται με

α. τις αρετές που περιγράφουν τον χαρακτήρα του ανθρώπου.

β. τη διατροφή.

γ. τη φρόνηση.

5.      Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη η πόλις

 

α. αποτελείται από όμοια στοιχεία.

β. ως όλον αποτελείται από ανόμοια μεταξύ τους στοιχεία.

γ. στοχεύει στην εὐβουλία.

Μονάδες 10

Β4. Για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις του αρχαίου διδαγμένου κειμένου να γράψετε μία περίοδο λόγου στη Νέα Ελληνική, όπου η συγκεκριμένη λέξη να χρησιμοποιείται με διαφορετική σημασία από αυτήν που έχει στο κείμενοκοινωνίαν, ἀγαθοῦ, στοχάζονται, πολιτική, τέλος. Μπορείτε να τη χρησιμοποιήσετε σε οποιαδήποτε μορφή της (μέρος του λόγου, πτώση, αριθμό, γένος, έγκλιση, χρόνο).

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Ο Ξενοφώντας στο τελευταίο βιβλίο των Απομνημονευμάτων του υποστηρίζει ότι η συναναστροφή με τον Σωκράτη ήταν πάντα ωφέλιμη για όσους τον συναναστρέφονταν. Στο παρακάτω κείμενο τονίζεται η σημασία της εφαρμογής των νόμων και της ομόνοιας.

 

[4.4.15] Λυκοῦργον δὲ τὸν Λακεδαιμόνιον, ἔφη ὁ Σωκράτης, καταμεμάθηκας, ὅτι οὐδὲν ἂν διάφορον τῶν ἄλλων πόλεων τὴν Σπάρτην ἐποίησεν, εἰ μὴ τὸ πείθεσθαι τοῖς νόμοις μάλιστα ἐνειργάσατο αὐτῇ; τῶν δὲ ἀρχόντων ἐν ταῖς πόλεσιν οὐκ οἶσθα ὅτι, οἵτινες ἂν τοῖς πολίταις αἰτιώτατοι ὦσι τοῦ τοῖς νόμοις πείθεσθαι, οὗτοι ἄριστοί εἰσι, καὶ πόλις, ἐν ᾗ μάλιστα οἱ πολῖται τοῖς νόμοις πείθονται, ἐν εἰρήνῃ τε ἄριστα διάγει καὶ ἐν πολέμῳ ἀνυπόστατός ἐστιν; [4.4.16] ἀλλὰ μὴν καὶ ὁμόνοιά γε μέγιστόν τε ἀγαθὸν δοκεῖ ταῖς πόλεσιν εἶναι καὶ πλειστάκις ἐν αὐταῖς αἵ τε γερουσίαι καὶ οἱ ἄριστοι ἄνδρες παρακελεύονται τοῖς πολίταις ὁμονοεῖν, καὶ πανταχοῦ ἐν τῇ Ἑλλάδι νόμος κεῖται τοὺς πολίτας ὀμνύναι ὁμονοήσειν, καὶ πανταχοῦ ὀμνύουσι τὸν ὅρκον τοῦτον· οἶμαι δ’ ἐγὼ ταῦτα γίγνεσθαι οὐχ ὅπως τοὺς αὐτοὺς χοροὺς κρίνωσιν οἱ πολῖται, οὐδ’ ὅπως τοὺς αὐτοὺς αὐλητὰς ἐπαινῶσιν, οὐδ’ ὅπως τοὺς αὐτοὺς ποιητὰς αἱρῶνται, οὐδ’ ἵνα τοῖς αὐτοῖς ἥδωνται, ἀλλ’ ἵνα τοῖς νόμοις πείθωνται. τούτοις γὰρ τῶν πολιτῶν ἐμμενόντων, αἱ πόλεις ἰσχυρόταταί τε καὶ εὐδαιμονέσταται γίγνονται· ἄνευ δὲ ὁμονοίας οὔτ’ ἂν πόλις εὖ πολιτευθείη οὔτ’ οἶκος καλῶς οἰκηθείη.

 

Λεξιλόγιο

ἐνεργάζομαι τινί τι: εμπνέω σε κάποιον κάτι

διάγω: περνώ τη ζωή μου, ζω

ἀνυπόστατος: ακαταμάχητος

διάφορος: ανώτερος

 

Γ1. Να γράψετε τη μετάφραση του παρακάτω αποσπάσματος: Λυκοῦργον δὲ… ἀνυπόστατός ἐστιν;

Μονάδες 20

Γ2. Ποιες ωφέλειες προκύπτουν για τις πόλεις από την υπακοή στους νόμους και τι προκαλεί η απουσία ομόνοιας;

Μονάδες 10

Γ3. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις:

ἐποίησεν: ο ίδιος τύπος στον παρατατικό.

ὦσι: γ´ ενικό οριστικής μέλλοντα.

γίγνονται: β´ ενικό προστακτικής αορίστου β´

πείθεσθαι: ο ίδιος τύπος στην άλλη φωνή

διάγει: ο ίδιος τύπος στον μέλλοντα

οἱ πολῖται: κλητική ενικού.

οἱ ἄνδρες: κλητική ενικού.

ταῖς πόλεσιν: αιτιατική ενικού.

ποιητὰς: γενική ενικού

μάλιστα: συγκριτικός βαθμός

Μονάδες 10

Γ4.α. Να χαρακτηρίσετε τους όρους που εμφανίζονται στο αδίδακτο με έντονα γράμματα: τὸν Λακεδαιμόνιον, αἰτιώτατοι, εἶναι, τοὺς αὐτοὺς, ἄνευ ὁμονοίας.

 β. «αἱ πόλεις ἰσχυρόταταί τε καὶ εὐδαιμονέσταται γίγνονται·»: να μεταφέρετε το απόσπασμα στον πλάγιο λόγο με εξάρτηση από τη φράση Σωκράτης ἔφη.

Μονάδες 10

 

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.