ΓΙΩΡΓΗΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ: «Τα ποιήματα δεν πέφτουν από τον ουρανό!»

ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ 1Ο Τίτος Πατρίκιος σε μια ομιλία του στο Δημαρχείο Πύργου σε βραδιά τιμητικής εκδήλωσης για τον ποιητή Γιώργη Παυλόπουλο κατέθεσε πολύ ουσιαστικές θέσεις για την ποίηση. Μεταξύ άλλων ανέφερε ότι η ποίηση δεν είναι μόνο πόθος και πάθος επαναγνώρισης της ζωής που τροφοδοτούνται και ικανοποιούνται χάρη στη συνενοχή μας με το δημιουργό της, ούτε είναι μόνο ώθηση και έλξη συνεπαφής με τον άλλο, γνωστό ή άγνωστο, συναναγνώστη και συνακροατή της. Είναι ακόμη, κοντά σε χίλια άλλα, κι ένα ρεύμα ανατροπής, μια πορεία αμφισβήτησης εκείνης της βεβαιότητας που μας παγιδεύει μέσα στον καθησυχασμό της.

Γιατί ποίημα δεν είναι απλώς η συμπαράθεση κάποιων στίχων, όσο περίτεχνα κι αν γίνεται, αλλά η συνάρθρωση και η ανάπτυξή τους σ’ ένα ενιαίο σώμα με συνεκτική εσωτερική δομή και εντελή εξωτερική περάτωση. Ένα σώμα που ανασυνθέτοντας τις αισθήσεις, τις συγκινήσεις, τις εμπειρίες και τις σκέψεις των επιμέρους στίχων, μας κάνει να τις αναβιώσουμε μέσα στην ολότητά τους και κυρίως να τις αναστοχαστούμε. Το ποιητικό έργο, έτσι, γίνεται ένα φαντασιακό σύμπαν, ένα φαντασιακό στερέωμα, μέσα στο οποίο μπορούμε να ξαναβλέπουμε, να ξαναζούμε και να ξαναστοχαζόμαστε τον πραγματικό κόσμο.

Ο Παυλόπουλος, ειδικότερα, στο ποιητικό του έργο έχει διαμορφώσει ένα πολυδιάστατο ποιητικό κόσμο. Δε μας αναγκάζει να διαρρήξουμε τις πόρτες αυτού του κόσμου, ούτε όμως αφήνει πάντα τις πόρτες του ανοιχτές. Μας δίνει τα αντικλείδια για να μπούμε μέσα του, να τον αναγνωρίσουμε, να δούμε ότι οι πόρτες του είναι άπειρες και να ξαναβγούμε στο δικό μας κόσμο πολύ πιο πλούσιοι από πριν. Ο Αλέξης Ζήρας (στο έργο του, Ο καθρέφτης ως σύμβολο του μεταίχμιου) για το ίδιο θέμα προσθέτει ότι κάθε ποίημα – αντικλείδι μπορεί να είναι ένα ερώτημα που θέλει να εκπορθήσει από το ανείπωτο, από το άρρητο μιαν απάντηση και που επαναλαμβάνει αυτές τις ερωτήσεις, τις εκκλήσεις ασταμάτητα, έστω κι αν κατά βάθος γνωρίζει ότι η ανάγκη του ν’ ανοιχτεί προς τον κόσμο περικλείει ταυτόχρονα την απόκριση που περιμένει.

Σισύφεια προσπάθεια; Τίποτε δεν υπάρχει χωρίς το αντίθετό του, όχι ως δύο ξεχωριστές ετερότητες, αλλά ως μια αδιαίρετη ενότητα των αντιθέτων που φαινομενικά και μόνο τα αντιλαμβανόμαστε ως τέτοια. Υπάρχει πάντα μια ακένωτη αίσθηση του μεταίχμιου. Το πάνω και το κάτω, το μέσα και το έξω, ο πάνω και ο κάτω κόσμος, η επιφάνεια του νερού, ο αντικατοπτρισμός, ο καθρέφτης, η μεταιχμιακή αβεβαιότητα του είναι και δεν είναι, του συγκεκριμένου και του αφηρημένου, της διαύγειας και της συσκότισης, είναι τα στοιχεία που συναποτελούν εδώ και χρόνια ένα ιδιόμορφο τρόπο κοιτάγματος, αλλά και συνομιλίας με τον κόσμο. Το σύνολο, δηλαδή, των προσώπων και των εικόνων που κατοικούν το σύμπαν του Παυλόπουλου.

Ανατρέχοντας, λοιπόν, σε συνεντεύξεις του ίδιου του Παυλόπουλου ανακαλύψαμε πόσο ενδιαφέρουσα είναι η ματιά του απέναντι στην ουσία της Ποίησης και στην ανάγκη του ανθρώπου να καταφεύγει σ’ αυτήν. Διασκευάζοντας, λοιπόν, τις θέσεις του, αυτές που μας άγγιξαν περισσότερο, αφήνουμε τον ίδιο να μας φανερωθεί:

«Η ποίηση δεν έχει ορισμό. Δε διδάσκεται. Δεν ξέρω τι είναι. Είναι ελεύθερη έκφραση, ανάλογα με την καλλιέργεια και τα βιώματα του καθενός. Η ποίηση είναι βιωματική, είναι βίωμα, είναι κάτι που θα το ζήσεις και μετά θα το μεταπλάσεις σε ποιητική έκφραση. Και τελικά ταυτίζεσαι με το ίδιο το ποίημα. Εγώ, αυτό που γράφω το έχω ζήσει…

Τα ποιήματα δεν πέφτουν από τον ουρανό! Δουλεύονται μέσα μας για πολλά χρόνια κι έρχεται κάποια στιγμή που νιώθεις την ανάγκη να εκφράσεις αυτό που σε βασανίζει, που θέλεις να βγει από μέσα σου. Έτσι, μπορεί να φτιάξεις ένα αριστούργημα σε μια νύχτα όπως και μπορεί να περάσουν ακόμη και δέκα χρόνια για να γράψεις ένα ποίημα. Το υποψιαζόμαστε, το νιώθουμε πως κάτι υπάρχει συνεχώς μέσα μας ακόμη και από τα παιδικά μας χρόνια. Κι εκεί τείνουμε όλοι οι ποιητάδες, στο να ξαναζήσουμε την πρώτη μας αθωότητα, αυτή των παιδικών μας χρόνων. Να γράψουμε, δηλαδή, κάτι με τόση καθαρότητα όπως θα το συλλάμβανε μια αθώα ύπαρξη…

Θεωρώ ότι η ποίηση λέει τα ίδια πράγματα από τότε που στήθηκε ο κόσμος. Δεν υπάρχει θεματογραφία. Ο ποιητής είναι η εποχή του, την έχει μέσα του και μιλά για τα βιώματά του όταν τελικά νιώσει την ανάγκη να τα εκφράσει. Τα βιώματα σε σφραγίζουν, δε μπορείς να μείνεις αδιάφορος απέναντι στην εποχή σου, γιατί όλα αυτά είναι μέσα σου και σε βασανίζουν. Προσπαθείς, όμως, στην τέχνη να αποσβήσεις το πρόσωπό σου, δεν πρέπει να φαίνεται. Μόνο τότε μπορείς να φτιάξεις κάτι…

Η ποίηση, πέρα από τη γοητεία της, πέρα από την προσπάθειά της να μας μαγέψει σαν αισθητική έκφραση, αναζητά την Αλήθεια, γίνεται ταυτόσημή της και θέλει να την εκφράσει. Μέσα στην ποίηση υπάρχει η αυθεντική ιστορία του κόσμου, η ουσία των πραγμάτων, η μνήμη τους. Και ο ποιητής δε μπορεί να ανατρέψει τα πράγματα του κόσμου, απλώς γράφει τα ποιήματά του. Και πιστεύει στον κόσμο και στο αύριο γιατί είναι αφοσιωμένος στη ζωή. Είναι πλάσμα αγάπης καθώς τα ποιήματα δε γράφονται με μίσος, μπορεί να το εκφράσουν, αλλά γράφονται με αγάπη και με πίστη στον άνθρωπο. Δε μπορείς ν’ αλλάξεις τις καταστάσεις γράφοντας ποιήματα, δε μπορείς να σώσεις τίποτα, απλώς αν δε γράψεις μπορεί και να πεθάνεις. Είναι ανάγκη να εκφραστείς. Η ποίηση είναι τόσο κοντά στην ανάσα του ανθρώπου που γίνεται η δεύτερη ανάσα του. Δεν υπάρχει θεματική ποίηση. Δε γράφεις με ιδέες. Μπορεί να έχεις σπουδαίες ιδέες αλλά μόλις τις ρίξεις στο χαρτί, μπορεί και να γράψεις αηδίες…γιατί άλλο τι σκέπτεσαι…Το ζήτημα είναι πως εκφράζεσαι, πως προσεγγίζεις ποιητικά το μυστήριο των πραγμάτων, της ζωής, του κόσμου. Αυτό έχει σημασία. Γίνεται ουσία κάθε μας σκέψη και κάθε μας ιδέα μέσα από την Έκφραση. Αν γράψουμε ποιητικά, όλα τα θέματα το ίδιο είναι. Αν αξίζει κάτι απ’ αυτό που έφτιαξες, όση φασαρία κι αν γίνεται γύρω από το όνομά σου…αν όλα αυτά που έφτιαξες είναι άνευ ουσίας, θα χαθούν. Ο χρόνος μόνο μας καθορίζει…

Για να πεις ότι είσαι ποιητής θα καεί το στόμα σου. Ποτέ μην πεις ή να διατείνεσαι ότι «Ξέρεις εγώ είμαι ποιητής». Αυτό ως ένα βαθμό είναι ύβρις. Το μόνο που πρέπει να υπάρχει μέσα σου είναι η πίστη στο έργο σου. Ποτέ μην πεις με αλαζονεία: ξέρετε εγώ είμαι ποιητής. Όταν γράφεις χωρίς να πιστεύεις σ’ αυτό που κάνεις δεν πρόκειται να γίνεις ποτέ ποιητής. Όταν η πίστη αρχίζει να γίνεται Συνείδηση, τρόπος ζωής, το καταλαβαίνεις αυτό. Ίσως το πιο αξιόπιστο κριτήριο της ποίησης, όπως αναφέρει και ο Τίτος Πατρίκιος, να είναι ο χρόνος. Δηλαδή το διάστημα εκείνο, από την παρελθούσα δημιουργία του έργου ως την παρούσα πρόσληψή του, κατά το οποίο το έργο μπόρεσε να προκαλέσει και εξακολουθεί να προκαλεί πολλαπλές εκτιμήσεις που του αποδεικνύουν διαρκώς καινούριες όψεις. Φαίνεται, εξάλλου, και στους στίχους του Παυλόπουλου:
Όλοι χωράμε
οι ζωντανοί και οι νεκροί
σ’ ένα ποίημα
(Τριαντρία Χαϊκού, 33)
Δεν υπάρχει αυτοσκοπός στην ποίηση. Δε λες δουλεύω γι’ αυτό το σκοπό, αλλά δε μπορείς να κάνεις αλλιώς παρά να εκφραστείς. Τώρα, αν έχεις τη δύναμη, είναι άλλο πράγμα. Αν είσαι ισχυρός να εκφράσεις αυτά τα πράγματα. Η ποίηση, εξάλλου, μπορεί να μας δείχνει πράγματα που συχνά δεν θέλουμε να βλέπουμε. Και η ποίηση του Παυλόπουλου δε μας δίνει μόνο συγκινήσεις αλλά μας δείχνει ακόμα πόσο εύκολα μπορούμε να κατατρακυλήσουμε στη βαρβαρότητα, αλλά αυτό εξαρτάται από εμάς. Το φανερώνουν και ακόλουθοι στίχοι του φίλου του, Τίτου Πατρίκιου:
Τα πράγματα και τους ανθρώπους
να τους κοιτάμε πιο προσεχτικά…

Επιμέλεια:
«Φιλολογικός – Ιστότοπος»

Μανόλης Μαυρακάκης on FacebookΜανόλης Μαυρακάκης on GoogleΜανόλης Μαυρακάκης on TwitterΜανόλης Μαυρακάκης on Youtube
Μανόλης Μαυρακάκης
Ο Μανόλης Μαυρακάκης είναι πτυχιούχος του τμήματος Φιλολογίας (τομέα κλασικών σπουδών) της Φιλοσοφικής σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης. Από το 2000 εργάζεται ως καθηγητής φιλόλογος, τα τελευταία χρόνια στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στην Ελληνική γλώσσα και λογοτεχνία από το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Είναι ο διαχειριστής του «Φιλολογικού Ιστότοπου». Είναι συγγραφέας εκπαιδευτικών βιβλίων στις εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ

Ο Μανόλης Μαυρακάκης είναι πτυχιούχος του τμήματος Φιλολογίας (τομέα κλασικών σπουδών) της Φιλοσοφικής σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης. Από το 2000 εργάζεται ως καθηγητής φιλόλογος, τα τελευταία χρόνια στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στην Ελληνική γλώσσα και λογοτεχνία από το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Είναι ο διαχειριστής του «Φιλολογικού Ιστότοπου». Είναι συγγραφέας εκπαιδευτικών βιβλίων στις εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.