Περιοδικό «Πόρφυρας»: Η «φυσιογνωμία» του περιοδικού

Περιοδικό «Πόρφυρας»: Η «φυσιογνωμία» του περιοδικού

«Συνέχεια» θα μπορούσε να ήταν ένα άλλο όνομα αυτού του περιοδικού. Γιατί την πνευματική συνέχεια σ’ αυτή την πολιτεία έχει την πρόθεση να εκφράσει. Θέλει να ’ναι μια έκφραση της σημερινής πνευματικής συγκομιδής, όπως αυτή εμφανίζεται και ζει και κινείται κι εξελίσσεται στο χώρο τούτο, χωρίς ωστόσο να ξεκόβεται από τους άλλους χώρους. Ούτε από την εποχή και τον καιρό μας. Το σολωμικό δίδαγμα, που δεν έπαψε να ’ναι εδώ απτή ζωντανή παρουσία, μας δίνει το σύμβολό του, τον «πόρφυρα». Μιαν ομορφιά της έξω από χρόνο και χώρο αμάχης, μιαν αντιπαράταξη στο άγριο τέρας.

Σημείωση: Πόρφυρας, ένα είδος καρχαρία στην παλαιότερη κερκυραϊκή διάλεκτο, τίτλος ποιήματος του Σολωμού.
*
Ο «Πόρφυρας» (κερκυραϊκό λογοτεχνικό περιοδικό, έκδοση σωματείου, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα) κυκλοφορεί ανελλιπώς από τον 1980 και συμπλήρωσε τον αριθμό των 145 τευχών (επίκειται η κυκλοφορία του 146ου τεύχους). Στα πρώτα 42 τεύχη του είχε κυκλοφορήσει ως δίμηνη έκδοση, ενώ από το τεύχος 43 (αισθητικά βελτιωμένος και πολυσέλιδος) είναι τριμηνιαίος. Το γεγονός, σε συνδυασμό με τη σημαντική απήχηση του «Πόρφυρα» σε συγγραφείς και αναγνώστες είναι ίσως άξιο επισήμανσης, καθώς μάλιστα το περιοδικό άγει χωρίς διακοπή το 33ο έτος. Παράλληλα, ωστόσο, η εκδοτική ομάδα του «Πόρφυρα» πιστεύει ότι με την επισήμανση αυτή εξαντλείται και ο όποιος «πανηγυρισμός». Το μόνο που μπορεί κανείς να ευχηθεί, είναι να βρεθεί στο μέλλον ο κατάλληλος ερευνητής, ο οποίος με αντικειμενικότητα (για να μη χαριστεί στα λάθη), αλλά και με ευαισθησία (για να μην αδικήσει τη σκέψη των εκδοτών) θα συνυπολογίσει ή και θα συμψηφίσει «κέρδη» και «ζημίες» από την έκδοση.

Όχι λοιπόν «πανηγυρικά», αλλ’ εντελώς «περιστασιακά» σημειώνεται το γεγονός πως ο «Πόρφυρας» έφθασε στο 145ο τεύχος του, τιμημένος μάλιστα με το κρατικό βραβείο έτους 2009 (εξ ημισείας με το λογοτεχνικό περιοδικό «Εντευκτήριο» της Θεσσαλονίκης). Δηλώνεται έτσι το γνωστό, ότι δηλαδή μετά από μια μακρά διαδρομή υπάρχει πάντα συνέχεια και διάρκεια. Και υπάρχει επίσης μεταξύ των μελών της εκδοτικής ομάδας αλληλοεκτίμηση και αγάπη – στοιχεία που αποτελούν την κινητήρια δύναμη του περιοδικού.

***
Διαδρομή
Όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί, όπως όλα τα περιοδικά που κάπως άντεξαν στο χρόνο, πέρασε κι ο «Πόρφυρας» από κάποια στάδια, που πάντως όχι μόνο δεν αλλοίωσαν τη φυσιογνωμία του, αλλά, αντίθετα, τον έφεραν πολύ κοντά στις αρχικές προοπτικές του.

Κατ’ αρχήν: η έκδοση του λογοτεχνικού περιοδικού «Πόρφυρας» ήλθε να καλύψει ένα κενό. Μετά τον πόλεμο, τρία εκδοτικά εγχειρήματα στην Κέρκυρα φιλοδόξησαν να εκφράσουν το παρόν του τόπου μέσα απ’ τις χαίνουσες πληγές του πολέμου και της κατοχής: Τα «Φιλολογικά Νέα» (1945) του Κώστα Δαφνή, ο «Πρόσπερος» (1049-1954) των Μιχαήλ Δεσύλλα και Μαρίας Ασπιώτη, και «Το πρώτο σκαλί» (1954-1956), όργανο μιας ομάδας νέων πνευματικών ανθρώπων (Λέων Λοΐσιος, αδελφοί Κατσίμη, Λέων Αυδής, Γιώργος Ρωμαίος κ.ά.). Δύο επίσης επετηρίδες, τα «Κερκυραϊκά Χρονικά» (1951-1987), ξανά του Κώστα Δαφνή, και το «Δελτίο της Αναγνωστικής Εταιρείας Κερκύρας» (από το 1969), επικέντρωσαν το ενδιαφέρον τους στην ιστορία του τόπου, κυρίως.

Ο «Πόρφυρας» σχεδιάστηκε από τους (αλφ.) Δημήτρη Κονιδάρη, Περικλή Παγκράτη και Σωτήρη Τριβιζά, καθώς και από τον ζωγράφο Σπύρο Αλαμάνο (1947-2011), για τα εικαστικά, μέχρι το τεύχος 42, και το πρώτο τεύχος του κυκλοφόρησε τον Ιούλιο 1980. Καθ’ οδόν η εκδοτική του ομάδα (συντακτική επιτροπή) διευρύνθηκε, με τους ποιητές Θεοτόκη Ζερβό (από το 15ο τεύχος) και Νάσο Μαρτίνο (από το 39ο τεύχος), ενώ για ένα διάστημα είχε συμμετοχή στη συντακτική επιτροπή κι ο ποιητής Δημήτρης Ι. Σουρβίνος, 1924-2008 (από το Νο 15 έως Νο 36). Στην πραγματικότητα, η ομάδα του «Πόρφυρα» άτυπα υπήρξε πάντα πολύ ευρύτερη, αφού ένας κύκλος φίλων και στενών συνεργατών στάθηκε η κινητήρια δύναμη του περιοδικού, τόσο στα πρώτα βήματα όσο και στη διαδρομή του «Πόρφυρα».

Ο «Πόρφυρας» έλαβε το όνομά του από το ομώνυμο σολωμικό ποίημα, προκειμένου να υποδηλωθεί η συνέχεια στη μακρά πνευματική παράδοση του τόπου.

***
Τέσσερις είναι οι σταθμοί στην πορεία του περιοδικού:
Το πρώτο στάδιο του περιοδικού, συμβατικά μέχρι το 14ο τεύχος (1980-1983) –κι αφού είχε μεσολαβήσει μια ανθολογία με τις πιο αξιόλογες κερκυραϊκές μεταπολεμικές ποιητικές φωνές– αποτελούσε ένα «προσκλητήριο» κατά κύριο λόγο στους εργάτες των κερκυραϊκών γραμμάτων.

Στάδιο δεύτερο, από το 15ο τεύχος μέχρι το 30ο (1983): δημιουργία της εκδοτικής ομάδας του περιοδικού, που πάντα υπήρχε ως κύκλος πνευματικών ανθρώπων, αλλά δεν είχε λειτουργήσει τυπικά. Η εκδοτική ομάδα, πέρα από τη συνεισφορά της στα πρακτικά και οικονομικά προβλήματα του περιοδικού, διευρύνει προς το καλλίτερο τα κριτήρια και διευκολύνει την αποφυγή εσφαλμένων εκτιμήσεων, ενώ διατηρείται πάντα ο κύκλος των φίλων του περιοδικού.

Με το τρίτο στάδιο (από το 31ο τεύχος, 1985), ο «Πόρφυρας» μπαίνει στη φωτοσύνθεση και εν συνεχεία στον Η/Υ, οπότε στερείται ίσως την ομορφιά της κλασικής τυπογραφίας (στο χέρι) αλλά μπορεί να έχει περισσότερες σελίδες και ύλη. Με τη φωτοσύνθεση, το περιοδικό μπορούσε πλέον να δημοσιεύει εκτεταμένα θεωρητικά και πεζά κείμενα (κυρίως προβληματισμού) και να πραγματοποιεί σφαιρικές παρουσιάσεις ποιητικών κειμένων.

Αυτή περίπου την περίοδο σημειώνεται και η απαρχή μιας στέρεης συνεργασίας –σε επίπεδο δημοσιεύσεων– με το Ιόνιο Πανεπιστήμιο. Η σύνδεση του «Πόρφυρα» με το Ιόνιο Πανεπιστήμιο, εκτός από την πολυμέρεια των συνεργασιών συνετέλεσε στο να προστεθεί στην εκδοτική ομάδα του περιοδικού ένα ακόμη όνομα, ο σύμβουλος έκδοσης Θεοδόσης Πυλαρινός, από το 101ο τεύχος. Η προσπάθεια επίτευξης ουσιαστικής αυτοδυναμίας υποστηρίζεται λοιπόν και από το γεγονός ότι από το 1985 ξεκινά η λειτουργία του Ιονίου Πανεπιστημίου. Τα αφιερωματικά τεύχη του περιοδικού για τον πεζογράφο Σπύρο Πλασκοβίτη, τον ποιητή Ιωάννη Σαρακηνό και τον χαράκτη Νίκο Βεντούρα επισφραγίζονται με δύο ογκώδη αφιερώματα στον πεζογράφο Κωνσταντίνο Θεοτόκη, κι ακολούθως στον Διονύσιο Σολωμό, τον Ιάκωβο Πολυλά και τον Ανδρέα Κάλβο, με την ουσιαστική βοήθεια της κερκυραϊκής ακαδημαϊκής κοινότητας, αλλά και με αφιερώματα ή ειδικές σελίδες σε νεότερους δημιουργούς. Μεταξύ αυτών, με τυχαία σειρά, ο Σπύρος Πλασκοβίτης, η Μαρία Ασπιώτη, ο γλύπτης Αχιλλέας Απέργης, ο Άγγελος Σικελιανός, ο Τάσος Κόρφης, ο Λορέντζος Μαβίλης, ο Γιώργος Σεφέρης, ο Μπόρχες, ο Ανδρέας Εμπειρίκος, ο Θανάσης Βαλτινός, ο Έκτωρ Κακναβάτος, ο Δημήτρης Καλοκύρης, ο Μανόλης Πρατικάκης, ο Γιάννης Δάλλας, ο συνθέτης Γιάννης Μαρκόπουλος, ο Διομήδης Βλάχος (μεταθανάτιο αφιέρωμα), ο Δημήτρης Ι. Σουρβίνος (μεταθανάτιο αφιέρωμα), ο λατινιστής καθηγητής Κωνσταντίνος Γρόλλιος (μεταθανάτιο αφιέρωμα), ο Ευγένιος Αρανίτσης, ο Κυριάκος Χαραλαμπίδης, ο καθηγητής Εμμανουήλ Κριαράς, ο Νάσος Βαγενάς, η γερμανίδα πεζογράφος Κρίστα Βολφ, ο Ιταλός νεοελληνιστής Μάριο Βίττι, ο ποιητής Γιώργος Χρονάς, αλλά και αφιερώματα όπως στη φινλανδική λογοτεχνία, στον πορτογαλικό υπερρεαλισμό ή στη σύγχρονη σάτιρα.
Η πνευματική σύνδεση του περιοδικού με το Ιόνιο Πανεπιστήμιο αποτελεί το τέταρτο στάδιο της πορείας του.

Με την ευκαιρία, ωστόσο, ας προστεθεί ότι στόχος του «Πόρφυρα» δεν ήταν και δεν είναι να καλύψει όλους τους τομείς της πνευματικής ζωής του τόπου, πολύ περισσότερο που υπάρχουν, ευτυχώς, άλλοι αρμοδιότεροι, λ.χ. για την ιστοριοδιφική έρευνα, τη λαογραφία κ.λ.π., αλλά να προσθέσει το λιθαράκι του σε συγκεκριμένο τομέα και μάλιστα, ας το πούμε αυτό, χωρίς επ’ ουδενί να περιχαρακωθεί. Αν παραδόξως όλη η πνευματική ζωή έχει συγκεντρωθεί στην πρωτεύουσα, αυτό δεν σημαίνει ότι τα περιφερειακά περιοδικά οφείλουν να περιχαρακώνονται. Σε τελευταία ανάλυση, δεν είναι προς το συμφέρον, ούτε της περιφέρειας ούτε των ίδιων των περιοδικών. Κατά την εκτίμηση των εκδοτών του «Πόρφυρα» η περιχαράκωση σήμερα αποδυναμώνει, τουλάχιστον, την πνευματική ζωή ενός τόπου.

***
Και τώρα, τι; Μετά από 145 τεύχη και τριάντα τρία χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας (κι αφού ο «Πόρφυρας» πέτυχε να βρίσκεται στα κεντρικά βιβλιοπωλεία της πρωτεύουσας, της συμπρωτεύουσας και των μεγάλων περιφερειακών πόλεων, σε βιβλιοθήκες ελληνικών πανεπιστημίων και εδρών νεοελληνικής λογοτεχνίας, αλλά όλο και πιο δύσκολα λόγω της σημερινής κρίσης), πού πρόκειται να βαδίσει; Ποια ανανέωση θα επιτύχει; Τι άλλο πρόκειται να επιδιώξει; Αυτό είναι και το ζητούμενο τούτης της εποχής.
Ας σημειωθεί, ωστόσο, ότι στην μέχρι τώρα, πορεία του, το περιοδικό κατόρθωσε σταδιακά, όχι μόνο να συσπειρώσει γύρω του και να δώσει βήμα έκφρασης στους πνευματικούς ανθρώπους και τους καλλιτέχνες του χώρου έκδοσής του (διατηρώντας ένα σταθερό πυρήνα ανθρώπων στη διεύθυνση και στη σύνταξή του), αλλά και να φιλοξενήσει συνεργασίες από λογοτέχνες, ειδικούς μελετητές και πανεπιστημιακούς πανελλήνιας εμβέλειας, και βέβαια από νέους στην ηλικία συγγραφείς και μελετητές, με υψηλά πάντα κριτήρια. Παράλληλα, προχώρησε, και στη διοργάνωση πνευματικών εκδηλώσεων και συνεδρίων.

Η ενασχόληση με τη λογοτεχνία αποτελεί την κύρια και βασική κατεύθυνση του περιοδικού. Αν και στα πρώτα τεύχη του η μεγαλύτερη έκταση αφιερώνεται στη δημοσίευση πρωτότυπης και, δευτερευόντως, μεταφρασμένης λογοτεχνίας, με την πάροδο του χρόνου και την καθιέρωσή του στη συνείδηση των πνευματικών ανθρώπων, διαπιστώνεται μια μετατόπιση του ενδιαφέροντος προς τη δημοσίευση μελετών και κειμένων γύρω από τη λογοτεχνία. Τα εικαστικά, ο κινηματογράφος, το θέατρο και οι άλλες τέχνες απασχολούν το περιοδικό σε σαφώς μικρότερη κλίμακα και όχι πάντα με συστηματικό τρόπο.

Αναλυτικότερα, και σε ό,τι αφορά τη λογοτεχνία, το περιοδικό φιλοξενεί στις σελίδες του, όπως προαναφέρθηκε, συνεργασίες από συγγραφείς που προέρχονται από την Κέρκυρα ή δραστηριοποιούνται εκεί, αλλά και από συγγραφείς του κέντρου ή άλλων περιοχών της επικράτειας. Ανάλογη διευρυμένη οπτική επιδεικνύεται και αναφορικά με τις τάσεις και τα ρεύματα που ακολουθούν οι φιλοξενούμενοι συγγραφείς ή τη λογοτεχνική γενιά στην οποία εντάσσονται. Ο κατάλογος, παρακάτω, ονομάτων συνεργατών, αφορά συνεργάτες που δεν βρίσκονται πια στη ζωή, καθώς θα έπρεπε να παρατεθούν αρκετές εκατοντάδες ονόματα για να μην υπάρξει αδικία: Λοιπόν, κάποιοι απ’ αυτούς, Ιάσων Δεπούντης, Νανά Ησαΐα, Μιχάλης Κατσαρός, Ματθαίος Μουντές, Στέφανος Μπεκατώρος, Νίκος Σπάνιας, Θ. Δ. Φραγκόπουλος, κ.ά. (ποίηση), και Μαρία Ασπιώτη, Τάσος Κόρφης, Σπύρος Πλασκοβίτης, Αντώνης Σαμαράκης, Γεράσιμος Χυτήρης, Νίκος Α. Καββαδίας, κ.ά. (πεζογραφία). Κι ακόμη, Φίλιππος Βλάχος, Κωνσταντίνος Γρόλλιος, Αλέξανδρος Αργυρίου, κ.ά. Επαναλαμβάνεται ότι τυχαία και από μνήμης καταγράφτηκαν τα παραπάνω ονόματα.

Η δημοσίευση λογοτεχνικών κειμένων από μετάφραση, χωρίς να αποτελεί μια από τις κεντρικές κατευθύνσεις του περιοδικού, καταλαμβάνει ωστόσο θέση στην ύλη του, στο βαθμό που αυτή σχετίζεται με μεταφραστικές προσπάθειες και εργασίες βασικών του συνεργατών.

Βιβλιοκριτική στήλη, αλλά και κριτική κινηματογράφου, θεάτρου και μουσικής καθιερώνεται από τα πρώτα τεύχη του περιοδικού.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι κατά τα δύο πρώτα χρόνια έκδοσης του περιοδικού υπήρχε η στήλη Χρονικά, σκέψεις γύρω από την τέχνη, την οποία επιμελούνταν ο Σωτήρης Τριβιζάς, στην οποία δημιουργοί και καλλιτέχνες κατέθεταν τις απόψεις και τις σκέψεις τους για συναφή με την καλλιτεχνική δημιουργία ζητήματα, όπως π.χ. ο Σταύρος Βαβούρης, ο Γιώργος Βαφόπουλος,, ο Νίκος Γκάτσος, ο Σπύρος Ευαγγελάτος, η Ζωή Καρέλλη, ο Σπύρος Πλασκοβίτης, ο Αντώνης Σαμαράκης, ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Λώρενς Ντάρελ κ.ά.

Από το τχ. 15 κ.ε. εμφανίζεται η στήλη Περίπλους με σχόλια, θέσεις και κρίσεις των συνεργατών του περιοδικού για θέματα της πνευματικής και πολιτιστικής ζωής. Σταθερή θέση καταλαμβάνει η στήλη Ως θερισταί του πέριξ σίτου, που αργότερα μετονομάσθηκε σε Αιχμές του λόγου, στην οποία παρουσιάζονται σύντομες, επιγραμματικές επιλογές των συνεργατών του περιοδικού από νέες και παλαιότερες λογοτεχνικές τους αναγνώσεις.

Το περιοδικό Πόρφυρας, λοιπόν, αποτελεί ένα από τα μακροβιότερα μεταπολεμικά λογοτεχνικά περιοδικά και ένα από τα ελάχιστα λογοτεχνικά περιοδικά της περιφέρειας που, διατηρώντας ένα σταθερό πυρήνα συνεργατών από τον τόπο έκδοσής του, στους οποίους παρέχει μόνιμο βήμα έκφρασης, αλλά και επιχειρώντας ανοίγματα σε ευρύτερες συνεργασίες, κατόρθωσε να χαίρει πανελλήνιας εμβέλειας και αποδοχής, όπως πιστεύει η εκδοτική του ομάδα.

ΤΑΧ. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ – ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ – ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ
Περιοδικό «Πόρφυρας»
Τ.Θ. 206
49100 Κέρκυρα

Μανόλης Μαυρακάκης on FacebookΜανόλης Μαυρακάκης on GoogleΜανόλης Μαυρακάκης on TwitterΜανόλης Μαυρακάκης on Youtube
Μανόλης Μαυρακάκης
Ο Μανόλης Μαυρακάκης είναι πτυχιούχος του τμήματος Φιλολογίας (τομέα κλασικών σπουδών) της Φιλοσοφικής σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στην Ελληνική γλώσσα και λογοτεχνία από το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Από το 2000 εργάζεται ως καθηγητής φιλόλογος, τα τελευταία χρόνια στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι συγγραφέας εκπαιδευτικών βιβλίων στις εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ και διαχειριστής της ιστοσελίδας «Φιλολογικός Ιστότοπος».

Ο Μανόλης Μαυρακάκης είναι πτυχιούχος του τμήματος Φιλολογίας (τομέα κλασικών σπουδών) της Φιλοσοφικής σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στην Ελληνική γλώσσα και λογοτεχνία από το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Από το 2000 εργάζεται ως καθηγητής φιλόλογος, τα τελευταία χρόνια στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι συγγραφέας εκπαιδευτικών βιβλίων στις εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ και διαχειριστής της ιστοσελίδας «Φιλολογικός Ιστότοπος».

2 Σχόλια

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

  • Φαίνεται πολύ ενδιαφέρον..Χωρίς να το ξέρω εμπεριστατωμένα, κάτι μου λέει ωστόσο ότι λίγα είναι τα περιοδικά που εξακολουθούν να εκδίδονται ανελλειπώς εδώ και 33 χρόνια..μάλλλον όπως δείχνει και το άρθρο το μυστικό βρίσκεται στη δεμένη συντακτική ομάδα του!

    Αναστασία Σαβάρη Reply
  • Είναι από τα καλύτερα και τα πιο ποιοτικά στο είδος του περιοδικά!Παρουσιάζονται με το καλύτερο δυνατό τρόπο τα έργα ξένων και Ελλήνων λογοτεχνών, τα οποία τα ερμηνεύουν ειδικοί και σχολιάζουν άνθρωποι του πνεύματος. Ακόμα προβάλλει και το έργο νέων λογοτεχνών και συγγραφέων δίνοντας προώθηση στην εξέλιξη της σύγχρονης λογοτεχνίας!

    Katerina Kalampaliki Reply

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.