Οδηγίες φιλολογικών μαθημάτων Β΄- Γ΄  Γενικού Λυκείου,  2012-13.

Οδηγίες φιλολογικών μαθημάτων Β΄- Γ΄ Γενικού Λυκείου, 2012-13.

ekpaideutikosΑγαπητοί Συνάδελφοι,

Οι οδηγίες που αναμέναμε για την ύλη και την εξέταση των μαθημάτων της Β΄ και Γ΄ Λυκείου για το τρέχον σχολικό έτος ανακοινώθηκαν από το ΥΠΑΙΘΠΑ

(αναρτήθηκαν στον ιστότοπό του, στα: Διοικητικά Έγγραφα /Έγγραφα Δ/θμιας Εκπ/σης: 19/9/2012 «Οδηγίες Μαθημάτων Γενικού Λυκείου για το σχ. έτος 2012-13»). Για διευκόλυνσή σας επισυνάπτω το αρχείο.

Επίσης, προκειμένου να έχετε συγκεντρωμένα τα αρχεία με την ύλη των φιλολογικών μαθημάτων του σχολ. έτους 2012-13, ώστε να διευκολυνθεί η εποπτεία σας για τα φιλολογικά μαθήματα στο Γενικό Λύκειο, επισυνάπτω και το αρχείο με την Απόφαση του ΥΠΑΙΘΠΑ, με θέμα «Καθορισμός  εξεταστέας – διδακτέας ύλης των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων της Γ΄ τάξης του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2012-13» (ημερομηνία ανάρτησης από το ΥΠΑΙΘΠΑ: 25/7/2012, στα: Διοικητικά Έγγραφα > Έγγραφα εξετάσεων Γενικού Λυκείου).

Όσον αφορά στις σχετικές Οδηγίες (σχολ. έτους 2012-13) για την Α΄ τάξη Γενικού Λυκείου, στα μαθήματα Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία, Νεοελληνική Γλώσσα και Νεοελληνική Λογοτεχνία, από την αρμόδια Δ/νση του Υπουργείου με ενημέρωσαν ότι πολύ σύντομα θα ανακοινωθούν, οπότε αμέσως στη συνέχεια θα σας στείλω ενημέρωση και σχετικές διευκρινίσεις.

Προς το παρόν, συμμεριζόμενη τις ανάγκες σας για οργάνωση και προγραμματισμό της ύλης, στέλνω τα υπάρχοντα σχετικά έγγραφα, μαζί με ορισμένες επισημάνσεις, ελπίζω χρήσιμες και πρακτικές.

Σας παρακαλώ πολύ να διαβάσετε τα συνημμένα έγγραφα για τα πανελλαδικά εξεταζόμενα μαθήματα καθώς και για τα υπόλοιπα φιλολογικά μαθήματα του Λυκείου, ώστε να έχετε ακριβή και λεπτομερή εικόνα, προκειμένου να οργανώσετε το περιεχόμενο και το χρονοδιάγραμμα της διδακτικής σας. Μια σύντομη ενημέρωση επιχειρώ στη συνέχεια, προσπαθώντας να απαντήσω στις πιο βασικές ερωτήσεις που σας απασχολούν.

Πρώτα – πρώτα, σχετικά με την ύλη και την αξιολόγηση στη Νεοελληνική Λογοτεχνία της Β΄ και Γ΄  τάξης (γενικής παιδείας)  Ημερήσιων ΓΕΛ:

  • Η ύλη (περίπου16 κείμενα  για τα Ημερήσια ΓΕΛ) θα προέρχεται από το ανθολόγιο της οικείας τάξης
  • και «για την εξέταση του μαθήματος ισχύει για τις ανωτέρω τάξεις ό,τι προβλέπεται στο Π.Δ. 48/12, άρθρο 1, παρ. 9, εδάφ. 2 (ΦΕΚ Α΄ 97)»[1]. Η Λογοτεχνία, δηλαδή, ως μάθημα Γενικής Παιδείας στη Β΄ και Γ΄ τάξη του Ημερήσιου Γενικού Λυκείου  θα εξεταστεί όπως εξετάστηκε το προηγούμενο σχολ. έτος, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο νέο Π.Δ. 48/27-4-2012, που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 97/27-4-2012. Για διευκόλυνσή σας, επισυνάπτω το Π.Δ. (αν και είναι πολλαπλώς διαθέσιμο).
  • «Ένα ή δύο κείμενα από αυτά [που θα διδαχθούν] θα πρέπει να προέρχονται από την ξένη λογοτεχνία ως αντιπροσωπευτικά δείγματα των μεγάλων κλασικών έργων.»
  • «Επίσης, θα πρέπει μεταξύ των κειμένων να περιέχονται δοκίμια των οικείων σχολικών ανθολογίων.»
  • «Κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, εφόσον είναι εφικτό, οι μαθητές θα μπορούσαν να μελετήσουν δύο (2) το πολύ λογοτεχνικά βιβλία, διαφορετικά ο καθένας, στο πλαίσιο της καλλιέργειας της φιλαναγνωσίας, και να παρουσιάσουν στην τάξη, με συντονισμό του διδάσκοντος, σχετικές εργασίες ατομικές ή ομαδικές αξιοποιώντας μεταξύ άλλων και μέσα που παρέχουν οι νέες τεχνολογίες. Επισημαίνεται ότι η συγκεκριμένη δραστηριότητα αποτελεί μεν κριτήριο αξιολόγησης των μαθητών, ωστόσο τα λογοτεχνικά βιβλία δεν συμπεριλαμβάνονται στην ύλη των εξετάσεων της περιόδου Μαΐου-Ιουνίου.»[2]

Προτάσεις μου – διδακτικές επισημάνσεις για τη Νεοελληνική Λογοτεχνία Β΄και Γ΄ Ημερήσιου Γενικού Λυκείου (ως μάθημα Γενικής Παιδείας):

  •  Όπως θα έχουμε την ευκαιρία να συζητήσουμε και στις συναντήσεις μας, που θα ακολουθήσουν,  καλό είναι να αφιερώσουμε χρόνο για διδασκαλία «βιωματική» και «ουσιαστική» ενός λογοτεχνικού έργου (μυθιστορήματος/ συλλογής διηγημάτων/ ποιητικής συλλογής) ή corpus ποιημάτων, ώστε να εξοικειωθούν οι μαθητές με τη λογοτεχνία χωρίς πίεση χρόνου και φόρτο «υλικού», να συγκινηθούν, να απολαύσουν, να ανακαλύψουν ακόμη και αφηγηματικές τεχνικές ως μέσα/εργαλεία για το «χτίσιμο» των νοημάτων (και όχι σαν «τεχνικές λεπτομέρειες» που δεν προκαλούν το ενδιαφέρον τους).
  •  Είναι απαραίτητος για λειτουργικούς λόγους ο προγραμματισμός από την αρχή της χρονιάς της διδασκαλίας του ολόκληρου λογοτεχνικού έργου (ή του corpus ποιημάτων από συλλογή ενός ποιητή) με το οποίο θα ασχοληθούμε εκτενέστερα αργότερα.  Χρειάζεται να εφαρμόσουμε κριτήρια επιλογής του έργου, να εμψυχώσουμε τους μαθητές, μεταδίδοντάς τους τον ενθουσιασμό για αυτή την «κεντρική» στο μάθημα της Λογοτεχνίας δράση μας, να οργανώσουμε τη διδακτική μας προσέγγιση (τι και πώς θα μελετήσουμε με τους μαθητές), να μοιραστούμε με τους μαθητές μας βασικά στοιχεία της πορείας που θα ακολουθήσουμε, ώστε να «συμμετέχουν» και να «συμπράττουν». Χρειάζεται να αναθέσουμε εκ των προτέρων προεργασίες/εργασίες/δραστηριότητες και να τις παρακολουθούμε (καθώς θα ετοιμάζονται), ενδυναμώνοντας έτσι την επικοινωνία με τους μαθητές μας και αυξάνοντας το ενδιαφέρον πριν καν ξεκινήσουμε την ανάλυση του λογοτεχνικού έργου. Σύντομα θα ανακοινωθούν σχετικά σεμινάρια και εργαστήρια, όπου μπορούμε να επεξεργαστούμε τέτοια θέματα διδακτικής ολόκληρου λογοτεχνικού έργου στην τάξη. Το αποτέλεσμα με τους μαθητές μας μπορεί, πράγματι, να μας αποζημιώσει για τους κόπους μας…
  •  Αν το λογοτεχνικό έργο που θα μελετήσουμε αφορμάται από απόσπασμά του στο σχολικό ανθολόγιο, τότε το απόσπασμα αυτό μπορεί να είναι μέρος της ύλης (παράλληλα, δηλαδή, «κερδίζουμε» ένα από τα συμπεριλαμβανόμενα στην ύλη κείμενα).

Για τη Νεοελληνική Γλώσσα της Β΄ τάξης του Ημερήσιου ΓΕΛ (βλ.  αναλυτικότερα συνημμένο έγγραφο [ΥΠΑΙΘΠΑ, υπ’Αρ. Πρωτ.    109597/Γ2, 19-09-2012] με θέμα «Οδηγίες για τη διδασκαλία  των μαθημάτων του Γενικού και του Εσπερινού Γενικού Λυκείου»):

  • Η ύλη που ορίζεται ως προς το Βιβλίο Έκφραση-Έκθεση, Τεύχος Β΄ είναι η ίδια με εκείνη του προηγούμενου σχολ. έτους, και παράλληλα, στις ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ ορίζεται (βλ. σελ. 8 του προαναφερόμενου συνημμένου  εγγράφου): «Για τον ορθό καταμερισμό και την αποδοτικότερη διδασκαλία της διδακτέας ύλης της Νεοελληνικής Γλώσσας του Ημερήσιου Γενικού Λυκείου είναι σκόπιμο:  1. να ληφθεί υπόψη το Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλωσσική Διδασκαλία στο Λύκειο (σ.79-105) που περιλαμβάνεται στο Πρόγραμμα Σπουδών Α΄/θμιας και Β΄/θμιας Εκπ/σης. Θεωρητικές Επιστήμες (2000) και  2. να  αξιοποιηθούν τα βιβλία Έκφραση-Έκθεση για το Γενικό Λύκειο-Θεματικοί Κύκλοι Γενικού Λυκείου και Γλωσσικές Ασκήσεις για το Γενικό Λύκειο[3]

Επίσης, οι διδάσκοντες/διδάσκουσες, στο πλαίσιο της υλοποίησης των εκάστοτε διδακτικών στόχων και του διαθέσιμου διδακτικού χρόνου, μπορούν να χρησιμοποιούν κατά περίπτωση κατάλληλο εκπαιδευτικό υλικό (κείμενα, δραστηριότητες κ.ά.) και από άλλες πηγές, με σκοπό την περαιτέρω εξοικείωση των μαθητών/μαθητριών με ποικίλα κειμενικά είδη και την καλλιέργεια της ικανότητάς τους να κατανοούν και να παράγουν επιτυχώς προφορικό και γραπτό λόγο»[4].

 Για τη Νεοελληνική Γλώσσα (γενικής παιδείας) Γ΄ τάξης Ημερήσιου ΓΕΛ, μάθημα πανελλαδικά εξεταζόμενο, βλ. αναλυτικά την εξεταστέα-διδακτέα ύλη που ορίζεται (ίδια με εκείνη του προηγούμενου σχολικού έτους) στο συνημμένο έγγραφο [υπ’ αρ. Πρωτ. 76775/Γ2 / 05-07-2012] «Καθορισμός διδακτέας-εξεταστέας ύλης των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων της Γ΄  τάξης του Γενικού Λυκείου για το σχολ. έτος 2012-13».

  •  Για την εξέταση του μαθήματος στη Β΄ και στη Γ΄ τάξη του Ημερήσιου Γενικού Λυκείου ισχύει ό,τι προβλέπεται στο Π.Δ. 48/2012 (ΦΕΚ Α΄ 97) και στο ΦΕΚ Α΄ 119 που αφορά σε διόρθωση σφάλματος στο Π.Δ.48/2012 (ΦΕΚ Α΄ 97)[5]. (Υπενθυμίζω εδώ τις γνωστές «διορθώσεις» στη βαθμολογία της Νεοελλ. Γλώσσας στη Β΄ και Γ΄ Λυκείου: α΄ θέμα: 25 μονάδες, β΄ θέμα: 35 μονάδες, γ΄ θέμα 40 μονάδες.)

Προτάσεις μου – διδακτικές επισημάνσεις για τη Νεοελληνική Γλώσσα Β΄ και Γ΄ τάξης Ημερήσιων ΓΕΛ:

1. Για να διδάξουμε ουσιωδώς και αποτελεσματικά για τους μαθητές μας τη Νεοελληνική Γλώσσα είναι απαραίτητο πρώτα να ενημερωθούμε και να έχουμε «κατακτήσει» α) τους στόχους διδασκαλίας του μαθήματος (π.χ καλλιέργεια κριτικών και γλωσσικών ικανοτήτων ως πομπού και ως δέκτη  σε ζητήματα «διαβάζω/κατανοώ και γράφω», «γράφω σε επικοινωνιακό πλαίσιο»), β) τα «αιτούμενα» από το μαθητή στο πλαίσιο της παραγωγής κειμένου[6], δηλ.

 i. ως προς το περιεχόμενο του κειμένου (συνάφεια σκέψεων με ζητούμενα του θέματος, επαρκή τεκμηρίωση, ανάπτυξη όλων των θεματικών κέντρων, πρωτοτυπία ιδεών, βαθμό επίτευξης του στόχου που επιδιώκεται με το παραγόμενο κείμενο κ.ά.)

ii. ως προς την έκφραση/μορφή του κειμένου (σαφή και ακριβή διατύπωση, επιλογή κατάλληλης γλωσσικής ποικιλίας, ορθογραφίας, σωστής στίξης κ.ά.)

iii. ως προς τη δομή/ διάρθρωση του κειμένου (λογική αλληλουχία νοημάτων, συνοχή κειμένου, ένταξη του κειμένου στο ζητούμενο επικοινωνιακό πλαίσιο κ.ά.)

Για την ενημέρωσή μας, λοιπόν, ως προς το μάθημα «Νεοελληνική Γλώσσα» χρειάζεται να διαβάζουμε σχετικό με το μάθημα συνοδευτικό/ υποστηρικτικό υλικό (Οδηγίες ύλης, αξιολόγησης, Πρόγραμμα Σπουδών, Βιβλία καθηγητή [διαθέσιμα στο ψηφιακό σχολείο]). Στο Ψηφιακό Σχολείο, «πατώντας» το εικονίδιο του βιβλίου Έκφρασης-Έκθεσης (του μαθητή) για κάθε τάξη, θα βρούμε την «ταυτότητα»/περιγραφή του βιβλίου και δίπλα, αριστερά στην ιστοσελίδα,  ένα πολύ περιεκτικό «μενού επιλογών» με τίτλο ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (βλ. κυρίως τις υποενότητες: Αρχεία μαθήματος, Στοιχεία Μαθήματος, Υποστηρικτικό Υλικό). Από τα ψηφιακά αυτά αρχεία αναδεικνύονται οι «αρχές διδασκαλίες», οι βασικοί στόχοι και επίσης προσφέρεται διδακτικό υλικό.  (π.χ.  στη διεύθυνση

http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/education/dokimes/enotita_b2/index.html

βρίσκεται η Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα, όπου παρέχεται διδακτική δοκιμή για την περίληψη (Β΄ Λυκείου).

2. Λαμβάνοντας υπόψη τα ζητούμενα στην αξιολόγηση του μαθήματος στη Γ΄ Λυκείου (στο νέο ΠΔ 48/2012, άρθρο 1, παρ. 8, εδάφιο 2), καθώς και την ύλη (εγχειρίδιο Έκθεσης-Έκφρασης Γ΄ Λυκείου [εκτός των συγκεκριμένων εξαιρέσεων[7]], εγχειρίδιο «Έκφραση-Έκθεση για το Γενικό Λύκειο – Θεματικοί κύκλοι των Α΄, Β΄, Γ΄ τάξεων Γενικού Λυκείου» καθώς και «Γλωσσικές Ασκήσεις για το Γενικό Λύκειο») αναδεικνύεται ότι τα βασικά στοιχεία της ύλης των τάξεων Α΄ και Β΄ Λυκείου (περιεχόμενα/θέματα και γλωσσικά ζητούμενα π.χ. παράγραφοι, περίληψη) ουσιαστικά συμπεριλαμβάνονται στην εξεταστέα ύλη της Γ΄ Λυκείου. Επομένως, κατά τη διδασκαλία της  Νεοελληνικής Γλώσσας στη Β΄ Λυκείου[8] πρέπει να στοχεύουμε στην εμπέδωση και αφομοίωση από τους μαθητές των βασικών θεμάτων και  μορφοσυντακτικών φαινομένων, που θα χρειαστούν (και) στις εξετάσεις της Γ΄ Λυκείου.

3.  Οι διδάσκοντες μπορούν να αξιοποιήσουν το διδακτικό υλικό που βρίσκεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας http://www.komvos.edu.gr/   (π.χ. βλ. «περίληψη», όπου δίνεται υποστηρικτικό υλικό για την Έκφραση-΄Εκθεση της  Β΄ Λυκείου).

4.  Στη Β΄ Λυκείου καλό είναι να προγραμματίζουμε να ξεκινάμε με την ενότητα «Σημειώσεις-Περίληψη», προκειμένου στη διάρκεια της χρονιάς να εμπεδώνεται η διδασκαλία της περίληψης από τους μαθητές με ασκήσεις από όλες τις ενότητες/από όλα τα θέματα, καθώς η περίληψη ζητείται στην εξέταση της Νεοελληνικής Γλώσσας Β΄ και Γ΄ Λυκείου (όπως παραπάνω επισημάναμε) και μάλιστα βαθμολογείται με 25 μονάδες από τις συνολικά για το μάθημα 100.

5. Στη Γ΄ Λυκείου, προκειμένου να δώσουμε έμφαση, όλη τη διάρκεια της χρονιάς, σε ζητήματα κατανόησης, ανάλυσης κειμένων και συγγραφής, θα βοηθούσε το να ξεκινήσουμε το βιβλίο Έκφραση-Έκθεση από το Παράρτημα «Διαβάζω και γράφω». Μας δίνεται έτσι η ευκαιρία να τονίσουμε από την αρχή το βασικό ζήτημα του γραπτού λόγου, με επισημάνσεις μέσα από κείμενα-παραδείγματα και εφαρμογές-ασκήσεις.

6. Στο βαθμό που λειτουργικά υπηρετεί τους στόχους του μαθήματος καλό είναι να εφαρμόζεται στην τάξη η εργασία σε ομάδες (π.χ. για επεξεργασία φύλλου εργασίας) και η αξιοποίηση ψηφιακού υλικού (π.χ. βίντεο σύντομα, με θέματα που επεξεργαζόμαστε στην οικεία τάξη), για πρόκληση ενδιαφέροντος, εξάσκηση στην κατανόηση θέματος κ.λ.π. Επίσης, πολύ «δραστικά» για την κινητοποίηση του ενδιαφέροντος των μαθητών πάνω στο υπό μελέτη θέμα είναι και σύντομα κείμενα από διάφορες πηγές (κόμικς, γελοιογραφίες, διαφημίσεις, σύντομα σχόλια κλπ). Η προσπάθειά μας είναι μέσα στο προβλεπόμενο δίωρο της Νεοελληνικής Γλώσσας να κινητοποιηθούν οι μαθητές, να καλλιεργήσουν την κριτική σκέψη και το λόγο που την εκφράζει και να είναι σε θέση να παράγουν γραπτό λόγο, ανάλογα με το συγκεκριμένο επικοινωνιακό πλαίσιο…

  • Στα Αρχαία Ελληνικά Β΄ τάξης Ημερήσιων Λυκείων, στο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ορίζεται η διδασκαλία της Αντιγόνης (ίδια ύλη με την περυσινή) από Σεπτέμβριο μέχρι Μάιο, επί δύο ώρες την εβδομάδα. (Δεν περιλαμβάνεται στην ύλη φέτος ο Αίας, για τον οποίο πέρυσι οριζόταν να διατεθούν 6 διδακτικές ώρες το Μάιο.) Το ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ είναι το ίδιο με το περυσινό και ως προς τη Γλωσσική Διδασκαλία (Θεματογραφία) και ως προς την Αρχαία Ελληνική Γραμματεία. Παρακαλώ, δείτε αναλυτικά το συνημμένο έγγραφο του ΥΠΑΙΘΠΑ με θέμα: «Οδηγίες για τη διδασκαλία των μαθημάτων του Γενικού και του Εσπερινού Γενικού Λυκείου»  (Αρ. Πρωτ.    109597/Γ2 / 19-09-2012).
    •  Στα Αρχαία Ελληνικά Γ΄ τάξης Ημερήσιων Λυκείων στο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ορίζεται από Σεπτέμβριο έως Μάιο επί μία (1) ώρα την εβδομάδα η διδασκαλία του βιβλίου του Η. Σπυρόπουλου Θουκυδίδη Περικλέους Επιτάφιος (ίδια ύλη με την περυσινή). Παρακαλώ, δείτε αναλυτικά τις προαναφερόμενες Οδηγίες, σελ. 5-6.
    •  Στα Αρχαία Ελληνικά Γ΄ τάξης ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ η εξεταστέα-διδακτέα ύλη που ορίζεται είναι ίδια με την περυσινή. Δείτε αναλυτικά: έγγραφο του ΥΠΑΙΘΠΑ με θέμα «Καθορισμός  εξεταστέας – διδακτέας ύλης των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων της Γ΄ τάξης του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2012-13», σελ. 7-8 (ημερομηνία ανάρτησης από το ΥΠΑΙΘΠΑ: 25/7/2012).
    • Στα Λατινικά Β΄ τάξης (Μάθημα Θεωρητικής Κατεύθυνσης) και Λατινικά Γ΄ τάξης Γενικού Λυκείου (Μάθημα Θεωρητικής Κατεύθυνσης) η ύλη που ορίζεται είναι ίδια με την περυσινή. Δείτε αναλυτικά για τη Β΄ Λυκείου τις «Οδηγίες για τη διδασκαλία των μαθημάτων του Γενικού και του Εσπερινού Γενικού Λυκείου»  (Αρ. Πρωτ.    109597/Γ2 / 19-09-2012), ενώ για τη Γ΄ Λυκείου το έγγραφο «Καθορισμός  εξεταστέας – διδακτέας ύλης των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων της Γ΄ τάξης του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2012-13», σελ. 9.
    • Στα πανελλαδικά εξεταζόμενα μαθήματα Νεοελληνική Λογοτεχνία (Μάθημα Θεωρητικής Κατεύθυνσης στη Γ΄ Λυκείου) και Ιστορία Γ΄ Λυκείου Θεωρητικής Κατεύθυνσης η ύλη που ορίζεται είναι ίδια με την περυσινή. Δείτε αναλυτικότερα το προαναφερθέν έγγραφο.
    • Ειδικότερα, για τα υπόλοιπα μαθήματα Β΄ και Γ΄ Λυκείου δείτε τα αντίστοιχα έγγραφα του ΥΠΑΙΘΠΑ (συνημμένα ηλεκτρονικά αρχεία).

Γενικότερα ζητήματα Διδακτικής και Προγραμματισμού για το σχολ. έτος 2012-13

  •  Για κάθε διδασκόμενο μάθημα είναι απαραίτητο να έχουμε από την αρχή συνολική εποπτεία της ύλης σε συνδυασμό με τις γενικές κατευθύνσεις (στόχους/επιδιωκόμενα αποτελέσματα) του Προγράμματος Σπουδών και των ετήσιων Οδηγιών, καθώς και με το Βιβλίο του Καθηγητή (συνήθως ψηφιακά διαθέσιμο). Δεν διδάσκουμε το «βιβλίο» απλώς, αλλά ύλη ενός γνωστικού αντικειμένου, στο γενικότερο πλαίσιο αρχών και στόχων (που συνοψίζονται στο Πρόγραμμα Σπουδών). Με τη δική μας κρίση αξιοποιούμε και υλοποιούμε στόχους και πρακτικές για το καλύτερο μαθησιακό αποτέλεσμα.
  • Επίσης, καλό είναι από την αρχή του έτους, όταν προγραμματίζουμε τη διδακτική μας (τι και πώς) να ανατρέχουμε σε υποστηρικτικό διδακτικό υλικό από το Ψηφιακό Σχολείο και άλλες σχετικές  διευθύνσεις (π.χ. Η Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα, http://www.greek-language.gr/greekLang/index.html, για γλωσσικά μαθήματα). Αντλούμε έτσι ιδέες, που μπορούμε να αξιοποιήσουμε ανάλογα με τους μαθητές και τις συνθήκες της διδασκαλίας μας.
  • Ο προγραμματισμός του τι και πώς θα διδάξω είναι απαραίτητος για την αποτελεσματική διδασκαλία και μάθηση. Είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε την ύλη και παράλληλα να υπολογίσουμε περίπου, κατά το δυνατό, το διδακτικό χρόνο που διαθέτουμε. Το ημερολόγιο με τις εβδομάδες, ο υπολογισμός των αργιών αλλά και της απώλειας διδακτικών ωρών (με βάση την εμπειρία), παλιά βιβλία ύλης (που καλό είναι να φωτοτυπούμε στο τέλος του χρόνου ως «αποτύπωμα» εφαρμογής) μπορούν να μας βοηθήσουν σε ένα ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα.  Μπορούμε, σε γενικές γραμμές, να «ολοκληρώσουμε την ύλη» (και στα μη πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα), αν προγραμματίσουμε από την αρχή τη διδακτική μας πορεία. Χρειάζεται, δηλαδή, να έχουμε σαφείς στόχους ως προς τα βασικά και απαραίτητα που χρειάζεται να αφομοιώσουν οι μαθητές και στα οποία θα δώσουμε περισσότερο χρόνο, προσπαθώντας μάλιστα να επανερχόμαστε σε αυτά σε όλη τη διάρκεια της χρονιάς. Σε ενότητες που είναι δυσνόητες από το βιβλίο ή λιγότερο «σημαντικές», μπορούμε να προγραμματίσουμε συνοπτική προσέγγιση (διαγράμματα, ασκήσεις επιλεκτικές, σύνοψη-περίληψη κλπ).  Το ουσιώδες είναι οι μαθητές να αποκτούν την «αίσθηση του όλου», της ολοκλήρωσης ενός κύκλου ύλης, κατά το τέλος του έτους. Αν δουλέψουμε με προσανατολισμό να «ολοκληρώσουμε την ύλη», θα στοχεύσουμε στα ουσιώδη και θα ξεφύγουμε από την ασθματική παρακολούθηση μακροσκελών ενοτήτων των βιβλίων.
  • Βέβαια, ο προγραμματισμός μας βοηθείται από το να ξέρουμε (τουλάχιστον σε γενικές γραμμές) την ύλη του μαθήματος στις επόμενες τάξεις. Έτσι, μπορούμε να τονίζουμε θέματα που οι μαθητές θα συναντήσουν τις επόμενες χρονιές (π.χ. περίληψη στη Νεοελληνική Γλώσσα,  επεξεργασία πηγών στην Ιστορία κ.ά.) ή και να εξοικονομούμε χρόνο σε δύσκολα σημεία/θέματα, τα οποία θα διδαχθούν αναλυτικότερα σε επόμενη τάξη (π.χ. περιπτώσεις μορφοσυντακτικών φαινομένων).
  • Μάλιστα, ο προγραμματισμός της «ύλης» από την αρχή του έτους είναι πιο αποτελεσματικός όταν συνδυάζεται με ανάθεση εργασιών ατομικών ή ομαδικών (για προσεχείς διδακτικές ενότητες). Για παράδειγμα, στο μάθημα της Ιστορίας, στην αρχή του έτους, όταν ήδη επιχειρούμε μια «γνωριμία με την ύλη/ με το βιβλίο», στο πλαίσιο της ολιστικής προσέγγισης της γνώσης, μπορούμε, να αναθέσουμε στους μαθητές εργασίες για ενότητες/κεφάλαια στα οποία είτε θέλουμε να δώσουμε περισσότερη έμφαση είτε –αντίθετα- θέλουμε να τα προσεγγίσουμε πολύ συνοπτικά. Ένας τρόπος να εξοικονομήσουμε διδακτικό χρόνο χωρίς να αφήσουμε «αγεφύρωτα κενά» είναι να παρουσιάσουν οι μαθητές (π.χ. με παρουσιάσεις ppt ή και άλλο εποπτικό υλικό) κάποιες ενότητες συνοπτικά  και συνοδευτικά να δώσουμε (ή και σε συνεργασία με τους μαθητές που παρουσιάζουν) συνοπτικές σημειώσεις/περίληψη/διάγραμμα περιόδου. Η ανασύνθεση της ύλης στο τέλος του έτους (αφού προσπαθήσουμε να εξοικονομήσουμε χρόνο με τεχνικές «πύκνωσης» του υλικού μας) είναι πολύ ουσιαστική και βοηθά στην εμπέδωση και στην αίσθηση του όλου, που δικαιώνει τη διδακτική μας!
  • Η χρήση ΤΠΕ στη διδασκαλία μας, όσο οι συνθήκες επιτρέπουν, και η προγραμματισμένη ανάθεση στους μαθητές εργασιών ευρύτερης έκτασης μπορούν να ανανεώσουν το ενδιαφέρον των μαθητών και να υποκινήσουν τη συμμετοχή τους.
  • Η ανανέωση των διδακτικών μας μεθόδων και πρακτικών, η έμφαση στη συμμετοχική, βιωματική, διερευνητική μάθηση και στην ομαδοσυνεργατική διδασκαλία, η προσπάθεια διαφοροποιημένης διδασκαλίας και διαχείρισης της ετερογένειας του μαθητικού πληθυσμού με γνώμονα την πρόοδο όλων των μαθητών μπορούν να βελτιώσουν τα μαθησιακά αποτελέσματα και τη δική μας ικανοποίηση για το έργο μας.
  • Αναλυτικότερα, μπορούμε να μιλήσουμε για ζητήματα προγραμματισμού στις συναντήσεις μας που ακολουθούν.

Συνοψίζοντας, παρακαλώ, δημιουργήστε σε Η/Υ του Λυκείου σας, στον οποίο εύκολα οι φιλόλογοι έχετε πρόσβαση, «ΦΑΚΕΛΟ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΥΣ 2012-13», όπου θα συγκεντρώνετε τα ηλεκτρονικά αρχεία που θα σας στέλνω για ενημέρωσή σας. Στο Φάκελο αυτό μπορείτε να αποθηκεύσετε το παρόν έγγραφο, ODHGIES_B_G_LYKEIOY _2012_13_(KALOKYRI), μαζί με τα συνημμένα:

  1. 120725_eksetaseis_yli_g_2012_2013  (Έγκύκλιο του ΥΠΑΙΘΠΑ με θέμα «Καθορισμός  εξεταστέας – διδακτέας ύλης των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων της Γ΄ τάξης του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2012-13», (ημερομηνία ανάρτησης από το ΥΠΑΙΘΠΑ: 5/7/2012).
  2. 120919_odogies_ma8imatwn_genikou_lykeiou (Έγκύκλιο του ΥΠΑΙΘΠΑ με θέμα «Οδηγίες για τη διδασκαλία των μαθημάτων του Γενικού και του Εσπερινού Γενικού Λυκείου»  (Αρ. Πρωτ.    109597/Γ2 / 19-09-2012).
  3. (ΝΕΟ Π.Δ. 48 ΦΕΚ 97 27-4-2012) ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ + ΠΡΟΤΖΕΚΤ Α ΛΥΚΕΙΟΥ (Πρόκειται για το Π.Δ. με την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων Β΄ και Γ΄  Λυκείου (και βέβαια της Α΄ Λυκείου, όπως εφαρμόστηκε πέρυσι για πρώτη φορά). Αν και το είχα στείλει και πέρυσι, μόλις εκδόθηκε, και είναι διαθέσιμο από πολλές πηγές, το επισυνάπτω για διευκόλυνση και οργάνωση των φιλολογικών αρχείων μας στο Λύκειό σας.
  4. 20120516144417 ΦΕΚ ΔΙΟΡΘΩΣΗΣ ΜΟΝΑΔΩΝ Β Γ ΛΥΚ ΓΛΩΣΣΑ (για υπενθύμιση της σωστής βαθμολογίας στη Νεοελλ. Γλώσσα).

ΑΓΑΠΗΤΟΙ ΣΥΝΑΔΕΛΦΟΙ,

ΣΑΣ  ΕΥΧΟΜΑΙ ΚΑΛΗ ΔΥΝΑΜΗ ΚΑΙ ΕΠΙΤΥΧΙΑ!

ΕΙΜΑΙ ΣΤΗ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΑΣ ΓΙΑ Ο,ΤΙ  ΜΕ ΧΡΕΙΑΖΕΣΤΕ!

Με τιμή,

Λιάνα Καλοκύρη

Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων

 


[1] Βλ. συνημμένο αρχείο (Έγγραφο ΥΠΑΙΘΠΑ, υπ’ Αρ. Πρωτ.    109597/Γ2 / 19-09-2012) με θέμα «Οδηγίες για τη διδασκαλία των μαθημάτων του Γενικού και του Εσπερινού Γενικού Λυκείου», σελ. 4.

[2] Ό.π.

[3] Οι υπογραμμίσεις δικές μου για έμφαση κατά το διδακτικό προγραμματισμό μας.

[4] Οι υπογραμμίσεις δικές μου για έμφαση κατά το διδακτικό προγραμματισμό μας. Απλώς σημειώνεται εδώ ότι και πέρυσι η ίδια επισήμανση αναφερόταν στις αντίστοιχες Οδηγίες για τη Νεοελλ. Γλώσσα του Ημερήσιου ΓΕΛ.

[5]  Βλ. σελ. 11 του συνημμένου εγγράφου του ΥΠΑΙΘΠΑ με θέμα «Οδηγίες για τη διδασκαλία των μαθημάτων του Γενικού και του Εσπερινού Γενικού Λυκείου»  ( Αρ. Πρωτ.    109597/Γ2 / 19-09-2012)

[6] Βλ. π.χ. σελ. 4 του συνημμένου (Απόφαση του ΥΠΑΙΘΠΑ) με θέμα «Καθορισμός  εξεταστέας – διδακτέας ύλης των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων της Γ΄ τάξης του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2012-13» (ημερομηνία ανάρτησης από το ΥΠΑΙΘΠΑ: 25/7/2012).

[7] Ό.π., σελ. 2.

[8] Για την Α΄ Λυκείου, θα επανέλθουμε μετά τις Οδηγίες που θα ανακοινωθούν προσεχώς.

Ο Μανόλης Μαυρακάκης είναι πτυχιούχος του τμήματος Φιλολογίας (τομέα κλασικών σπουδών) της Φιλοσοφικής σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης. Από το 2000 εργάζεται ως καθηγητής φιλόλογος, τα τελευταία χρόνια στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι φοιτητής στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα “Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία” του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου. Είναι ο διαχειριστής του «Φιλολογικού Ιστότοπου». Πλήρες βιογραφικό

Απάντηση

Απάντηση