Η αβάσταχτη ελαφρότητα του facebook

Η αβάσταχτη ελαφρότητα του facebook

facebookΤο facebook μού έγινε πρωινή συνήθεια φέτος το καλοκαίρι. Το γεγονός ότι δεν εργαζόμουν και η προσφορά κάποιων ΜΒ από την εταιρία κινητής τηλεφωνίας όπου είμαι μέλος, συνέβαλαν στην απόχτηση αυτής της συνήθειας.
Έτσι σιγά σιγά και χωρίς να το καταλάβω έφτασα στο σημείο μόλις ξυπνώ το πρωί, αρχικά να ετοιμάζω ένα δυνατό καφέ και έπειτα να ανοίγω τον υπολογιστή για να μπω στο facebook. Παλαιότερα μου άρεσε να ανοίγω ένα βιβλίο και να το διαβάζω μέχρι να ξυπνήσω, αλλά φέτος έπεσα για τα καλά θύμα του διαδικτύου….

Αφού λοιπόν σπατάλησα αρκετές ώρες στο FB και περιπλανήθηκα στα κανάλια του σαν να περιπλανιόμουν στα κανάλια της Βενετίας, άρχισα να αναρωτιέμαι τι είναι αυτό που με έχει κάνει να «έχω κολλήσει» με τούτο το πράγμα. Γνωρίζοντας ότι δεν είμαι μόνο εγώ αλλά εκατομμύρια οι χρήστες του FB ανά τον κόσμο, άρχισα να προβληματίζομαι για τον τρόπο με τον οποίο αυτοί που το έφτιαξαν κατάφεραν να το κάνουν ένα τόσο δημοφιλές μέσο κοινωνικής δικτύωσης, όπως λέγεται. Έτσι κατέληξα σε κάποια συμπεράσματα όσον αφορά τη χρήση του FB και το πόσο επηρεάζει τη ζωή μας που θα ήθελα να τα μοιραστώ μαζί σας.

Καταρχάς οι λόγοι για να παθιαστεί κάποιος με το FB δεν είναι ένας, είναι πολλοί. Ας αρχίσουμε με την πρώτη μεγάλη πρόκλησή του, την δυνατότητα άμεσης επικοινωνίας με άλλους ανθρώπους. Μπορεί κανείς να αποκτήσει δεκάδες «φίλους» στο FB. Η λέξη φίλος δεν έχει παρεξηγηθεί πουθενά αλλού περισσότερο απ’ ότι εδώ. H ψευδαίσθηση της φιλίας η οποία καλλιεργείται με επιφανειακό τρόπο μέσω FB προσφέρει μια επίπλαστη ευτυχία στους χρήστες. Όσο περισσότερους «φίλους» έχει κάποιος τόσο πιο σημαντικό θεωρεί τον εαυτό του. Αυξάνεται η φιλαρέσκειά του και τονώνεται ο εγωισμός του. Στο FB μπορεί κανείς να μιλάει ώρες ατέλειωτες με άλλους που είτε γνώριζε από παλιά, είτε γνώρισε πρόσφατα από εκεί, όμως αυτό δε σημαίνει ότι είναι φίλοι με τη συνήθη σημασία του όρου. Η φιλία απ’ όσο ξέρω προϋποθέτει την ειλικρίνεια, τη σοβαρότητα, την ψυχική επαφή, το σεβασμό και την αγάπη. Τέτοιες συμπεριφορές σπανίως παρατηρούνται στο χώρο του FB. Το FB επειδή ο άλλος δεν είναι απέναντί σου μπορεί να γίνει ο τέλειος τρόπος μεταμφίεσης. Για πολλούς «επικίνδυνους» χρήστες η οθόνη του υπολογιστή γίνεται το τέλειο προσωπείο με το οποίο παρουσιάζουν τους εαυτούς τους όπως θα ήθελαν να είναι ώστε να γίνουν αρεστοί και συμπαθείς στοχεύοντας σε συγκεκριμένα «θύματα» ανάλογα με τις προτιμήσεις τους.

            Αρκετοί χρήστες στοχεύουν στην εύρεση κάποιου ερωτικού συντρόφου. Δεν υπάρχει πια ούτε ο χρόνος, ούτε η διάθεση και πολλές φορές ούτε τα χρήματα για να αναζητήσει κανείς το άλλο του μισό στην αληθινή ζωή, έξω από το σπίτι του, στις παρέες που θα έκανε, στα πάρτι που θα πήγαινε ή στις εκδρομές που θα συμμετείχε αν ζούσε σε παλαιότερες εποχές. Είναι στ’ αλήθεια ο σύγχρονος τρόπος ερωτικού φλερτ που καταρρίπτει κάθε όριο και φραγμό. Οι αποστάσεις εκμηδενίζονται, οι περιορισμοί του χώρου και του χρόνου δεν υφίστανται πια. Η ανωνυμία σε προφυλάσσει από τυχόν μπερδέματα που ίσως να συναντούσες αν εμπλεκόσουν στα αλήθεια με κάποιο πρόσωπο. Ασφαλής τρόπος ερωτικού παιχνιδιού, ανώδυνος, ανέξοδος, παραπλανητικός και στην πραγματικότητα ανέραστος αφού το ερωτικό αντικείμενο του πόθου βρίσκεται μέσα σε έναν υπολογιστή και όχι στη ζεστή σου αγκαλιά….

Για τους περισσότερους χρήστες το FB είναι ένας τρόπος να χαζολογήσουν. Αντί να δουν μια μεσημεριανή βαρετή εκπομπή στην τηλεόραση, μπαίνουν στο FB και ασχολούνται με εύπεπτα και ευχάριστα πράγματα, τα οποία θα τους δώσουν μια πρόσκαιρη ευχαρίστηση όση ώρα ασχολούνται με αυτά, έπειτα όμως όταν βγουν στην πραγματική ζωή θα νιώσουν ακόμα πιο έντονη την αίσθηση του κενού μέσα τους. Πολλές σελίδες στις οποίες καλείται κάποιος να κάνει «μου αρέσει» (like) έτσι ώστε να δημοσιεύονται οι αναρτήσεις τους στο προφίλ του, έχουν ευφάνταστους και γοητευτικούς τίτλους για να κερδίζουν επισκέπτες, το περιεχόμενό τους όμως σπανίως έχει ουσιαστικό ενδιαφέρον. Η δυνατότητα της επιλογής, το γεγονός δηλαδή ότι κάποιος επιλέγει ο ίδιος τις σελίδες που του αρέσουν, του δίνει χαρά, τη χαρά ότι κάνει αυτό που του αρέσει και διαμορφώνει το δικό του προσωπικό βιβλίο (facebook) σύμφωνα με τα θέλω του. Η αρχική χαρά πολύ σύντομα μετατρέπεται σε απογοήτευση όταν διαπιστώσει ότι η σελίδα που του άρεσε δεν ήταν αυτό ακριβώς που είχε στο μυαλό του. Όταν για παράδειγμα έκανα like στη σελίδα με τίτλο: “Ελλάδα, η πιο όμορφη χώρα”, πού να φανταστώ ότι καθημερινά θα εκτοξεύονται αναρτήσεις εθνικιστικού και ρατσιστικού μένους σε βάρος μειονοτήτων που κατοικούν στη χώρα μας.

Όσον αφορά τις εικόνες θεωρώ ότι ασκούν μεγάλη γοητεία στους χρήστες. Πουθενά ως τώρα δεν έχω δει πιο όμορφες εικόνες σαν αυτές που παρουσιάζονται στις διάφορες σελίδες του FB. Κάθομαι στον καναπέ του σπιτιού μου και πετάγονται στην οθόνη του PC εξωτικές θάλασσες, μαγικά ελληνικά νησιά, ήλιοι και φεγγάρια, ερωτευμένοι να περπατούν στην αμμουδιά και εκατοντάδες άλλα στιγμιότυπα της ζωής. Μια τεράστια εικονική πανδαισία που με κάνει σχεδόν πάντα να χαλαρώνω, να ξεχνιέμαι, να κλείνω τα μάτια και να ονειρεύομαι ότι είμαι και εγώ κάπου μέσα στο πλάνο. Η αιώρα να αιωρείται πάνω από τα σμαραγδένια νερά μιας υπέροχης θάλασσας και εγώ να φαντάζομαι ότι είμαι ξαπλωμένη σε αυτήν και φυσικά όχι μόνη μου….Για να προχωρήσω ακόμη πιο πέρα κάθε προβαλλόμενη εικόνα προκαλεί διάφορα συναισθήματα. Λυπάμαι όταν βλέπω ένα όμορφο γλυκό σκυλάκι να με κοιτάζει θλιμμένο και μου δημιουργείται η επιθυμία να το υιοθετήσω, να του δώσω στοργή και αγάπη. Συγκινούμαι όταν βλέπω ένα ζευγάρι ηλικιωμένων να περπατούν χέρι χέρι, σκέφτομαι πόσο τυχεροί είναι που κατάφεραν να γεράσουν μαζί και αναρωτιέμαι αν θα έχουμε και εγώ με τον άνδρα μου την ίδια τύχη. Χαίρομαι όταν βλέπω δύο ερωτευμένους να αγκαλιάζονται με πάθος και θυμάμαι τους έρωτες που έχω ζήσει.

Πέρα από την εικόνα υπάρχει και το κείμενο. Αν εξαιρέσουμε τις αναρτήσεις που σχετίζονται με την ειδησεογραφία, οι περισσότερες σελίδες διανθίζονται με ανέκδοτα, αποφθέγματα, αστρολογικές προβλέψεις, μόδα σύντομα κείμενα για τις ανθρώπινες σχέσεις και το πώς μπορεί κάποιος να βγει αλώβητος από αυτές .Aν θέλει κάποιος να εμβαθύνει περισσότερο μπορεί να δημοσιεύσει κάτι διαφορετικό από τις συνήθεις χαζομάρες του τύπου «δείτε πώς είναι σήμερα ο άνθρωπος που υποδύθηκε το Χριστό στην ταινία…» όπως άρθρα για τη φύση, τον πολιτισμό, την υγεία, την πολιτική.

Η μουσική αποτελεί ένα άλλο δυνατό χαρτί του FB αφού όλοι μας έχουμε τη δυνατότητα να δημοσιεύουμε αγαπημένα μας τραγούδια και να τα μοιραζόμαστε με τους «φίλους» μας. Επίσης το ότι μπορούμε να δημοσιεύσουμε προσωπικές μας φωτογραφίες ή video είναι ευχάριστο για τους πιο πολλούς, αν και υπάρχουν και οι περισσότερο υποψιασμένοι χρήστες που αρνούνται να προβάλουν οποιοδήποτε προσωπικό τους δεδομένο. Για τα άπειρα παιχνίδια που υπάρχουν δεν έχω να προσθέσω τίποτα παραπάνω εκτός από το ότι αποτελούν έναν ακόμη διασκεδαστικό τρόπο να περνάει κάποιος την ώρα του παίζοντας μαζί με άλλους. Αυτό που είναι επίσης γοητευτικό είναι το γεγονός ότι σε όσα δημοσιεύουμε, οι άλλοι μπορούν να μας κάνουν like δείχνοντάς μας ότι τους αρέσουν, να γράψουν κάποιο σχόλιο ή να μας κλέψουν κάποια δημοσίευση και να την αναρτήσουν στο δικό τους προφίλ αν τη βρήκαν αρκετά ενδιαφέρουσα.

Πρόκειται για έναν κόσμο δρώντων και αντιδρώντων. Δεν μπορεί κανείς να αμφισβητήσει το γεγονός ότι οι χρήστες αλληλεπιδρούν ο ένας στον άλλο. Ποιος δε θυμάται το κίνημα των αγανακτισμένων που ξεχύθηκαν στις πλατείες την άνοιξη του 2012, το οποίο ξεκίνησε από την Ισπανία και σαν ηλεκτρικό ρεύμα διαπέρασε τη συνείδηση των Ελλήνων μέσω FB, οδηγώντας τους σε μαζικές αντιδράσεις κατά του χρεοκοπημένου πολιτικού συστήματος της χώρας μας. Στην περίπτωση αυτή το FB πραγματώνει με επιτυχία τον κοινωνικό του ρόλο και γίνεται ένα επιτυχημένο μέσο κοινωνικής δικτύωσης το οποίο αφυπνίζει συνειδήσεις, προκαλεί τον προβληματισμό και υποβοηθά τη διακίνηση της ανθρώπινης σκέψης. Δυστυχώς όμως αυτή η κοινωνική προσφορά του FB είναι αναλογικά πολύ μικρότερη νομίζω σε σχέση με τη ζημιογόνα του δράση. Σε αυτό βέβαια δε φταίει το FB, αλλά εμείς που το χρησιμοποιούμε. Είναι απίστευτο πόση πλύση εγκεφάλου μπορεί να υποστεί το μυαλό των νέων ανθρώπων από το FB, που δεν έχουν αναπτύξει ισχυρή ικανότητα αντίστασης στις γοητευτικές του προκλήσεις. Με λύπη μου διαπιστώνω ότι η αλόγιστη χρήση του FB από τους νέους το καταντάει επικίνδυνο και αποχαυνωτικό. Ναρκώνει τη συνείδηση αντί να την αφυπνίζει, παγιδεύει τη σκέψη αντί να την ελευθερώνει, παραμυθιάζει το νου αντί να τον προβληματίζει, δημιουργεί αυταπάτες για τη ζωή, όταν η ζωή είναι έξω και περιμένει να τη ζήσουμε με όλες τις καλές και τις κακιές της στιγμές.

Μια φίλη μου την περίοδο αυτή της ζωής της είναι χωρίς ερωτικό σύντροφο και περνάει ατέλειωτες ώρες στο FACEBOOK. Δεν ξέρω γιατί, αλλά όταν την είδα να προσπαθεί να αναπληρώσει το συναισθηματικό της κενό φυλακίζοντας τη ζωή της σε έναν υπολογιστή ένιωσα απέραντη θλίψη. Σύμπτωμα της ανθρώπινης μοναξιάς η χρήση του FB εξαπλώνεται με ταχύτητα, όπως εξαπλώνεται και η ασθένεια της κατάθλιψης. Τουλάχιστον ας είμαστε προσεχτικοί κι ας φροντίσουμε τις ώρες που «είμαστε μέσα» να επισκεπτόμαστε σελίδες που έχουν να μας προσφέρουν κάτι παραπάνω από απλό χάσιμο χρόνου. Τέτοιες σελίδες υπάρχουν και περιμένουν να τις ανακαλύψουμε. Πάνω απ’ όλα όμως πρέπει να ανακαλύψουμε τη ζωή που έχουμε χάσει…..

Κατερίνα Λιναρδάκη ,Φιλόλογος

Κατερίνα Λιναρδάκη (1 Posts)


Απάντηση

Απάντηση